Bonaventure

DIST. X. ART. I. QUAEST. I.

videtur sapere amorem libidinosum: ergo si in Deo est summa dileotio et summa delectatio et ' beatitudo, non est ibi persona, quae mutuo non ametur, sed cui araor mutuus communicetur ; sed communicatio amoris mutui est per liberalitatem : ego ete.

2. Item, in his inferioribus duplex invenitur modus procedendi ' nobilis, scilicet per modum naturae et per modum voluntatis: primo modo emanat Filius aPatre, secundo modo donum a datore; sed omne quod nobilitatis est in creatura, est attribuendum Deo: ergo etc.

3. Item , in Deo est ponere naturam et voluntatem, et sicut naturam perflcit fecunditas, ita volunta- tem summa liberalitas; sed natura perfecta fecunditate, producit persona aliam personam: ergo pari ratione, voluntate perfeeta liberalitate, producit persona ' aliam personam: et sic etc.

4. Item, omnes creaturae a Deo procedunt per cognitionem, et voluntatem; sed ante creaturarum productionem ponere fuit in divinis emanationem Verbi ab aeterno, in quo Pater omnia fienda disposuit^: ergo pari ratione necesse fuit emanare perso- nam, in qua omnia vellet' et donaret; sed talis procedit per modum liberalitatis: ergo etc.

CoNTRA: 1. Non est similis modus procedendi Ad oppo- sive exeundi ° in creaturis respectu Dei et in personis; nam creaturae sunt extrinsecus, personae vero in essentia unum; sed exitus creaturarum a Deo est per modum liberalitatis: ergo non est ponere personam hoc modo procedere.

2. Item, exiens per modum voluntatis ab aliquo non assimilatur in substantia producenti , nec aequatur, nec necessario producitur; sed persona, si pro- cedit in divinis , est in substantia similis et in potestate aequalis nec potens se aliter habere : ergo etc.

3. Item, in his inferioribus non tantum sunt ista principia nobilia, scilicet natura et voluntas, verum etiam ratio sive operans per artem^ ergo si ponunlur duae personae his duobus modis procedentes, debet poni tertia, quae tertio modo procedat; sed illa non ponitur: ergo nec per modum voluntatis ponetur' aliqua pari ratione.

4. Item, quanto pluribus communicatur dilectio, tanto perfectior, quia omne bonum in commune deductum pulcrius elucescit: ergo non solum est ponere tertiam personam, cui amor communicetur secundae ', sed etiam quartam, cui amor communicetur tertiae; et sic in infmitum; sed hoc est impossibile in divinis, ut ostensum est supra^: ergo est stare in prima persona producente: ergo non est persona procedens per modum liberalitatis.

CONCLrSIO.

In divinis per moclum liberalitatis procedit tertia persona, quae dicitur Donum.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut probatum est '", in divinis est ponere terliam personam proce- condo»io. dentem per modum liberalitatis, quae dicitur Donum. Et ratio huius est perfectio dilectionis, perfectio cma- tripiex ranationis et perfectio voluntatis, qua existente " libe- "°" ralissima, non potest non producere personam; sicut natura, existente fecundissima , non potest non producere personam; et haec est ratio propria huius emanationis.

1. Ad illud quod obiicitur in contrarium, quod soiutioopcreaturae emanant per modum liberalitatis; dicendum, quod per modum liberalitatis emanare est dupliciter : aut sicut volitum, aut sicut ratio volendi, sive aut sicut donatum ", aut sicut ratio donandi. Primo modo emanant creaturae, quae sunt extra; secundo modo emanat tertia in Trinitate persona, quia ratio volendi et donandi est intrinseca perfectissimae voluntati.

2. Ad illud quod obiicitur, quod voluntas non est "■ principium assimilans nec necessario emanans; dicendum, quod voluntas sive liberalitas dupliciter est principium: uno modo distinctum in natura, et^ sic non assimilat in substanlia; alio modo conco- ''.'"!«';«'' mitante'* natura, et sic in substantia assimilat. Quoniam igitur persona sic procedit per modum libera- litatis, ut tamen concomitetur natura: ideo similis in substantia, quamvis ipse modus procedendi non sit per modum similis; et sic patet illud.

qui loco cum communicante legunt concomitante , dum alii ut CLOTU habenl comitante, alii ut FGHI ctc. communicante. Hac de re vide supra d. 6. q. 2. et 3. Eadem lectionum diver-

m\

SlvNTEiNTIAKUM 1,11!. 1.

o. Ad iilurt qiioti obiicitur, qnare uon procedit Mliqn;t persona per moduni lationis; dicendum, qnod oinnis modtis proiliKHMidi iioliilis ad istos duos reducilnr: ipiia oiiinr ai^iMis aul at,'il naluraliter, aut per volinilaieiii: — ajjeiis eniiii [ler violenliam, aut per Ibrtnnam esl af,'ens imperlectuin. et modusproducendi ininns noliilis ' — uiule ralio non distinpinitur conlra natnrain el volunlalein qiiaiiliiin ad modiiin ai>(>iidi: el ideo non cst [lersoiia l:ili iiiodo procedens.

Seil t;iiiU'n hoc non vidcliir plcne solverc, iini;i nos ilisliiii;;iiiiiiiis in his creaturis egressiini per inoduni ///)r;((///((//.v ali egressu per modnm arlis. Et ' •proptere;i diccndiiin. qnod processus per nioduni libendilatis est dnpliciter, aut sicnt ralio liberalitalis sive ips;i liber;ilil;is. ;uit sicnt libcrulilcr facluni; simililer cl in arlr. ;iul siciil ipsa ars sive r;itio artilici;indi . ;iiil siiail arli/icialiim ; el primo moilo potesl caderc iii ilivina persona . seciindo inodo noii. Et primo niodo procedit Filius, qui est « Verlmm et ars plena oninium rationum viventium^». Sed iste modus emanandi non distinguitur a modo emanandi per moduni naturae, quia enianat ut omnino similis et per modum siniilitudinis perfectae. Alius autem

iiiodus iioii polest esse ' , quia duas personas iiecesse est communicare in eadem natura, et quia necesse est, quod omiiis modus eni;inandi, qui cst in divinis, sit per modum natuiae princip;iliter, vel illa con- coinilantc "■. laidc ciiiii processiis [ler modnin i<ol,unlalis possil essc iiilrinseciis. siciil'' procedit araor ab ;iiii;iiitc: |icr moiliiiii vcro aiiis seniper est extrinseciis. iiu|ii;iiiliiiii luiiiisinodi: ideo impossibile esl, qiioil cadat in Dco rcspectu |iersonae. sed cadil solnin rcspectu cre;ilnre.

4. Ad illud quod ultiino obiicitur: si est ponere terti;im personam ob communicationem , pari ratione et quartam: dicendum, quod omnis ratio et natura concordat, quod non tiat per plures quod polest sulTicientissime fieri per unum; alioquin est ibi superllnum". Si ergo miitiia dilectio non potest esse iiiiiius qnani ad unum. et communicatio illius iiiutuae non minus quain ad unum, et in uno esl mutua dilectio, et in altero mutuae dilectionis communicatio perfectissime, cum uterque ^ accipiat totum infinite; patet quod non est ultra procedere, sed ibi esl stare. Unde ipsa eadem ratio , quae ponit personarum pluralitatem, aufert infinltatem et ponit trinitatem.

SCHOLIOK

1. Spirilus sanclus habet noinen Doni, cl quidem Doni, in quo omnia donantur (cfr. infra d. 18. per totam). Quidquid autem donalur , dalur per modiim lihiralitatis. Quo sensu Serapliicus hie necipial hanc loculioneni , explicatione indigerc videtur. Liberalittts praeter .'specialcin AiiluliMii nioralem iniplicito eliam imporlat ralionem libeiialis scii \iiiiinlalis , nli iliiccliii- iii soliil.

ad .■!. Cum igilur duplrx sii in.idiis cniaii li in llcn. si il. pcr

modum nalurac el pcr inniliiin Milnnliilis, ri piiiccssin S|iiriius sancli sil per modum volunCilis, illa iniriiiSHca perlectio divinae volunlalis , quae se difTundil et exprimil in processione Spiritus sancli , ut Doni omnium donorum , a Sancto vocatur liberalitas. Insuper nolaudum , quod volunlas in Deo potest accipi vel qualenus secundum noslrum modum intelligendi distinguilur ut potentia conlra naturam , vel quatcnus concomi- tatur ipsam naluram eamquc communicat in ralionc obiccli summe amabilis. In primo sensu vokintas esl prineipium fecundum in productione rerum creatarum , non vero in pro- ductione Spirilus sancti ; in secundo vero sensu est principium Spirilus sancli. Unde palel ciuod dicit ad 1. 2; intclligilur etiam quod supra d. 6. q. 2. dictum cst dc dilTerentia inter produclionem Filii el Spiritus sancti. Filius enim procedit a Pati-e per nwAum mturae , concomilanie volunlate; et quia per mo-

dum naturae piocedit, procedit ut omnino similis Palii et perfecta ipsius imago (cfr. infra d. 31. a. I. q. 2.). Spiritus sanctus vero producitur pcr moduni voluntatis, concomitante natura , similis quidem, inmio idem omnino in natura , tamcn sic , quod vi processionis ratio imaginis completius sit in Filio.

II. .\rgumenlum ullimum in fiindam. , qiiod ab emanalione

j crealurarum deducitur, approbalur ctiam ab .\lcx. Hal., S. Thom.

j (hic iu Cnnimcnl.), Richard. aliisque, sed ab .■Egid. (hic) im-

j nierilo impugnaliir , de quo videsis Dionys. Carth. ( hic q. 1 .

I circa med. ).

I III. De ipsa quaestione Alex. llal. , S. p. I. q. 4.3. m. 1.

qui , ut dicit hic Dionys Carlh. , o de his plenissime scribit , imino quod iam ex mullis doctoribus est induclum , ipso pene totum solus in scripto suo cxprcssit , mullaquc alia , qiiac aliorum nullus conscripsisse videtur». — Scot. , hic q. unic. — S. Thom., hic q. I. a. I. seq. — B. .\lbcrt. , 1. Senl, d. 13. a. i; de hac et seqq. qq. S. p. !. tr. 7. q. 31. m. 2. — Petr. a. Tar. , dc hac quaesl. el seq. hic q. 1. a. 2. — Uichard. a Med. , hic a, 1. q. 1. — Aegid. li., hic I. princ. i|. 1. — Ilenr. Gand,, S. a. 61. q. 10. — Dionys. Carlli., ilc hiic cl scq. hic q, 1. — Biel . hic ((. 2. concl. 3,

sitas reperitur paulo infra respcctu vcrbi conaimitetur , ubi Vat. eliam.p.irliculam ta^mn omillil.

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]