Bonaventure

DIST. XIII. ART. UNICUS QUAEST. I.

improprium , vere ergo et proprie ^ est processio in divinis.

% Item , in divinis verissime est origo, ergo et productio; sed omni productioni activae respondet productio passiva; sed productio passiva est processio : ergo a primo ^ in divinis vere et proprie est

3. Item, amor noster et est amof- et^ ab alio, ■et exitus eius ab alio vere et proprie exprimitur in verbo procedendi: cum igitur amor divinus, qui est Spiritus sanctus , vere et proprie amor sit et ab alio sit, sicut nomen amoris ei corapetil propriissime, ita videtur ei convenire et processio.

4. Ilem, ad completam rationem processionis ista duo requiruntur, quod sit ab alio et in alium tendat; sed amor, qui est Spiritus sanctus, non procedit a Patre , in quantum amat se , nec * a Filio, in quantuni amat se, sed in quantum unus amat alterum, quia nexus est: ergo Spiritus sanctus esl amor, quo araans tendit in alium: ergo est amor et ab alio et in alium % et ista duo complectuntur rationem processionis perfectae : ergo processio est in di- vinis.

Contba: 1. Processio de ratione sui nominis ^Ad^opro- dicit elongationem et recessionem; unde processio quasi procul cessio, sicut praecessio dicit antecessionem; sed sicut in divinis non est antecessio propter summam simultatem, ita non est elongatio propter summam unitatem: ergo sicut in divinis non ponitur nomen praecessionis , ita nec " debet poni nomen processionis.

2. Item, in creaturis processio de ratione sui generis dicit motum, et ita indigentiam et imperfectionem; sed nullum tale nomen debet transferri ad Deum: ergo nec processio.

3. Item, creatio dicit specialem differentiam processionis et differentiam addentem nobilitatem , quia dicit egressum rei a Creatore, qui est causa nobilissima; sed creatio passiva nullo modo reperitur in divinis; nulla enim persona dicitur creari: ergo pari ratione nec processio.

4. Item, processio in creaturis non dicitur nisi dupliciter , videlicel localis et causalis : localis, quae

est in motu progressivo, causalis, quae est effectus a causa. Sed localis non potest transferri ad divina, quia nulla mutatio secundum locum nec in generali nec in speciali cadit in Deo. Et praeterea'', cum talis sit ab uno in alium, oportet ponere, quod Spiritus sanctus aeternaliter non procederet a Patre et Filio; non ergo invenitur processio localis. Sed haec nobilior est quam causalis , quia ista est entis completi el a principio intrinseco: ergo per locum a maiori nec causalis invenitur in Deo: et ita nullus modus processionis reperitur*.

Ralio processionis vere, proprie et perfecte invenitur in divinis.

Respondeo: Dicendum, quod processio in crea- ^^'^l''^^''^ turis dicit respectum ad principium a quo , ut ra- ^™'j^ ■■«spedius dicitur procedere a sole, sive flos ab arbore; et quod dicat mutationem °, hoc accidit ei. Et similiter ratione nominis dicit respectum ad terminum ad quem.; et quod dicat elongationem , hoc accidit ei.

Quoniam igitur in divinis uterque respectus reperitur ; nam persona procedens respectum habet ad principium a quo, amor procedens " respectum ha- ]5et ad amatum, amor scilicet ille, qui est nexus et caritas: ideo vere et proprie et perfecte ratio pro- concuisio. cessionis invenitur in divinis. Unde concedendae sunt rationes ad hoc adductae".

1. Ad illud ergo quod obiicitur in contrarium, soiuuoopquod processio dicit elongationem ; dicendum, quod ''""'°"""' hoc verum est in creaturis, in quibus per approximationem ad terminum ad quem fit elongatio a termino a quo propter sui fmitatem et circumscriptionem et distantiam; et'^ sic non est in Deo.

2. Ad illud quod obiicitur, quod " dicit motum in creaturis; dicendum, quod non transfertur ratione motus, quem dicit, sed ratione duplicis re- spectus, qui, quamvis non possit esse in creaturis sine motu propter imperfectionem, nihilominus tamen est in Creatore.

quem ego mittam vobis a Patre , spiritum veritatis , qui a Paqumn dicit Salvator.

' Corruptam lectionem Val. et verba Dei non loquitur nisi proprie vere : ergo proprie emcndavimus ope antiquiorum mss. et ed. 1.

quod proccssio sive motus localis sit ceteris molibus nobilioicfr. Aristot. , VIII. Phys. lext. 54-60. (c. 7.).

4. Ad illud quod obiicitur, quod nec causalis ^convemani ijgg localis; diceodum , quod immo ad morfwm cau- SK'ioS-"^'*- ^' causalis uno modo convenientiam habet "s- cum locali. Nam causalis processia uno modo ter-

minatur in procedente, et ita \ quod nihil ultra respicit , ut cum dicitur : filius procedit a patre ; aiio modo, prout effectus respicit aliquem ut terminum; et sic procedit amor ab amante in amatum, et^ aliquo modo convenit cum processione locali,

quia respicit terminum adquem, aiiquo modo differt, quia non respicit, tanquani in illo recipiatur , sed tanquam obiectum. Et quoniam respectus et emanatio vere reperiuntur in divinis, hinc est, quod illa emanatio dicitur ad similitudinem emanationis causalis. Sed sirailitudo localis processionis ibi non cadit nisi longinque; et ideo Graeci decepti sunt.

Et ad illud, quod processio localis est perfectior; dicendum, quod processio localis semper ha- bet imperfectionem coniunctam de' ratione nominis; non sie originaiis. Et verum est , quod perfectior est inter motus; sed processio in divinis non dicit motum, sed originem sine motu et mutatione, sicut supra dictum est de generatione '.

QUAESTIO II.

Utrum processio Spiritus sancti sit generatio.

Secundo quaeritur, utruni processio Spiritus sancti sit generatio. Et quod non, videtur.

1. Augustinus de Trinitate decimo quinto": Fnndamenti. « Sicut Filio pcaestat esseutiam sine uUo initio tem-

poris et sine uUa mutatione generatio, ita Spiritui sancto processio » : ergo si non est idem quod praestat essentiam duabus personis etc.

2. Item, hoc ipsum videtur ratione: quia ge- . neratio est emanatio secundum modum fecunditatis

naturae: sed, sicut supra probatum est°, Spiritus sanctus procedit per modum liberalitatis et amoris: ergo non generatur: ergo generatio non est processio.

-3. Item, nihil unum exit a duol^us similibus per viarn generationis ', nisi alter sit ut pater, alter nt mater, alter ut principium activum, alter ut prin-

cipium passivum; sed Spiritus sanctus procedit a duobus similibus: ergo si per viam generationis , alter est ei ut pater, alter ut mater; quod omnino absurdum est.

4. Item, Fiiius est sua generatio et Spiritus sanctus est sua processio: ergo si procedere esset generari , Spiritus sanctus esset Filius ' ; sed Spirilus sanctus procedit a Filio et dicitur Spiritus Filii, sicut Filius dicitur Patris: ergo si Filius non est Pater, nec Spiritus sanctus esl Filius: ergo nec processio est generatio.

Contra: 1. In his inferioribus generatio est molus m opposiad substantiam, unde generatio est substantiae pro- ductio"; sed processio Spiritus sancti est substantiae sive hypostasis productio: ergo est generatio.

2. Item, generare sic definitur a Damasceno ":

contra antiquiores codd. et ed. I.

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]