Bonaventure

DIST. XIV. ART. I. QUAEST. I.

24»

ARTICULUS I.

De processione temporali Spiritus saneti.

QUAESTIO I.

Utrum processio temporalis Spiritus sancti ponenda sit.

Quod sit ponenda processio temporalis, videtur :

1. Per Bedam, qui dicit in homilia , et tiabetur in littera ' : « Spiritus sancti missio est eius processio»; sed missio est temporalis: ergo est ponere processionem Spiritus sancti temporalem.

2. Item, hoc ipsum ostenditur ratimie sic: procedere est ab uno in aUum ; cum ergo Spiritus san- ctus sit a Deo et sit in creatura et in creatura sit a Deo^, a Deo procedit in creaturam; hoc autem non est, antequam creatura sit, sed hoc est ex tempore: ergo etc.

3. Item, donum sive datum a dante procedit in accipientem, cum datur; sed Spiritus sanctus ex tempore datur: ergo ex tempore procedit a dante in recipientem " : ergo est ponere processionem temporalem.

Contra: 1. Spiritus sancti processio idem est opposi- quod eius spiratio; sed non dicitur eius spiratio aliqua temporaUs: ergo nec processio.

2. Item, sicut processio se habet ad Spiritum sanctum , sic generatio ad Filium , et quemadmodum Spiritus sanctus mittitur in mentem, ita' Fiiius, et utrumque ex tempore; sed generatio Filii ratione talis missionis nullo modo dicitur temporalis: ergo nec processio Spiritus sancti.

3. Item, processio Spiritus sancti non dicitur temporalis, nisi secundum quod est processio ab aliquo in aliquid, utpote in creaturam; sed processio ab aliquo in aliquid non est nisi dupUciter: aut secundum processum ab agente in suscipiens, aut secundum processum a loco in locum. Sed primo modo non est temporaUs processio, quia Spiritus sanctus est persona in se flxa et stans: ergo non producitur in suscipiente ^ Secundo modo non, quia quod tali modo procedit, a principio recedit et ad terminum accedit; hoc autem non convenit Spiritui sancto.

4. Item, omne quod temporaliter procedit ab alio, habet initium essendi ex tempore; si ergo Spi-

ritus sanctus temporaliter procedit, ergo eius" esse incipit.

5. Item, processio temporalis aut dicitur temporalis ratione Spiritus sancti aut ' gratiae: non ratione Spiritus sancti, quia persona aeterna est; simiUter videtur, quod nec ratione gratiae, quia Augustinus dicit quarto de Trinitate ^ «Secundum quod aliquid aeternum mente capimus, non sumus in hoc mundo » : ergo si gratia elevat ad capiendum aeternum esse eius, et processio non est temporalis, ergo nec processio Spiritus sancti ratione gratiae.

6. Item , in processione Spiritus sancti in creaturam est processio Doni increati, quod est Spiritus sanctus et doni creati , quod est gratia ; sed Donum increatum est nobiUus; ergo mm a nobiliori Aah&A fleri denominatio ^, processio Spiritus sancti in creaturam debet dici processio increata; sed omnis taUs

non temporalis: ergo etc.

Ponenda est processio Spiritus sancti temporalis non ratione eius, a quo procedit, sed ratione eius, in quod procedit sicut in suseeptivum, in quo recipilur.

Respondeo: Dicendum, quod processio, secun- nisiinciio. dum quod communiter accipitur de Filio et de Spiritu sancto, dicitur emanatio ab hoc, sciUcet a Patre; secundum quod dicitur de Spiritu sancto, dicitur processio ab uno in alium. Sed procedere ab uno subdisiinin alium est dupliciter : aut sicut in obiectum , in quod protenditur, aut sicut in susceptivum, in quo recipitur. Et primus quidem modus est in processione aeterna; quia enim Spiritus sanctus procedit ut amor mutuus, ideo procedit a duobus, ita quod ab uno in alium. «Spiritus enim sanctus, ut dicit Hieronymus" et Augustinus, amor est, quo Pater amat Filium et Fiiius amat Patrem » . Secundus mo-

quem non tantum sicut in obiectum, sed sicut in habitaculum. Et sic concedendum est , quod est processio temporalis Spiritus sancti , non ratione eius a quo, sed ratione eius in quod procedit.

1. 2. Ad illud ergo quod obiicitur de spiratione soiouoop-et generatione, iani patet responsio, quia neutrum posiiorum. ^^^^,^^^^ nominum respectum dicil ad ' terminum, in queni fit processio.

3. Ad illud quod obiicitur , quod processio Spiritus sancti non potest esse ab aliquo in aliquid * ut in susceptivum; dicendum, quod verum est ratione ipsius personae; sed tamen ratione connotati, quod est gratia, in qua datur Spiritus sanctus, suscipitur, quia gratia est in aliquo sicut in susceptivo.

4. Ad illud quod obiicitur: quod temporaliter procedit incipit esse; dicendum, quod hoc est du-

Tempoiaii- pUciter ' , quia haec determinatio temporaliter potest M K^it- poni circa actum procedendi per coraparationem ad principium a quo, vel in coraparatione ad terminum in quem. Primo modo vera est propositio ; sed sic non dicitur Spiritus sanctus" procedere temporaliter, eo quod ex tempore producatur. Alio modo per coraparationem ad terminum in quem; sic ' non habet veritalem, si procedit in hoc ex tempore, quod habeat initium, sed solum, quod incipiat esse in hoc.

5. Ad illud quod obiicitur, quod gratia non procedit temporaiiter, quia elevat ad aeternum; di- cendum, quod temporale dicitur tripliciter. Uno Temporaio modo dicitur temporale quod habet initium et va- piiciter. riationem et actum in tempore ; et hoc raodo dicitur temporale quod subiacet terapori et est corruptibile, et variabile.' Seeundo modo dicitur teraporale quod habet initium essendi in terapore', sed non variationera, ut anima. Tertio modo dicitur teraporale quod habet initium in tempore, sed actum extra tempus et supra tempus elevatum; et hoc tertio raodo dicitur temporalis processio vel gratiae donatio.

Potest taraen dici , quod gratia habet esse tem- Aua soiatio. porale ratione eius in quo est, scilicet liberi arbitrii % quod mutatur et variatur; et verbum Augustini, quod dicit, quod non suraus in hoc raundo, est intelligendum quantum ad conformitatera.

6. Ad illud quod obiicitur, quod denominatio debet esse a digniori; dicendura, quod totum copulatum, quia destruitur destructione cuiuslibet partis, habet denorainationem a parte iraperfectiori. Unde si una pars copulationis est falsa, totura copulatum dicitur esse falsum ; si una coniingens, totum iudicatur contingens; si una temporalis, et totum tem- porale '". Quia ergo processio teraporalis includil emanationem aeternam personae et emanationem gratiae, quae teraporalis est, ideo dicitur temporalis et non

Et quod " dicitur, quod denominatio debet fleri a digniori; dicendum, quod non est verum nisi in eo, in quo illud quod minus dignum est, conformatur digniori.

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]