Bonaventure

DIST. XV. P. 11. DIVISIO TEXTUS.

Ad illud quod obiicitur, quod est factus ^ ; dicendum , quod illud est intelligendum secundum humanam naturam ; et ideo oportet addere determinationem, ut dicatur factus ex muliere, vel secun-

duni humcmam naluram, quia simpliciter propter errorem Arii vitandum non recipit eam ■ eloquium ecclesiasticum.

COMMENTARIUS IN DISTINCTIONEM XV.

Pars II.

De missione Filii et Spiritiis sancti quantum ad modum, qui duplex esl, visibilis scilicet et invisibilis.

Hic quaeriiur , utrum semel lantum sit missus Filius.

HUIUS PARTIS TEXTUM VIDE SIIPRA P. 287.

DIVISIO TEXTUS.

Supra egit Magister de missione quantum ad priticipium , hic agit de ea quantum ad modum , qui duplex est, scilicet visibilis et invisibilis. Et quoniam isti modi conveniunt missioni Fllii et Spiritus sancti, ideo Magister primo assignat eos circa missionrfm Filii; secundo circa missionem Spiritus sancti, infra in principio decimae sextae distinctionis: Nunc de Spiritu sancto videndum est etc.

Prima pars habet quatuor partes. In prima " ostendit auctoritate Augustini, quod Filius duobus modis missus est, scilicet visibiliter et invisibiliter. In secunda assignat duplicem differentiam istorum

duorum modorum * , ibi : Ecce distincti sunt duo modi missionis Filii. In tertia vero movet dubium quoddam, quod habet ortum ex praedeterminatis , ibi : Hic quaeritur , cur Pater non dicitur missus. In quarta vero removet sive docet errorem cavere, procedentem ex illius dubii solutione , ibi : Ideoque putaverunt quidam haeretici. Ex hoc enim, quod dixerat , Patrem non mitti , posset quis credere , in divinis non esse aequalitatem. Ad hoc respondens Magister dicit, quod hoc non est propter inaequalitatem , sed propter principii auctoritatem sive con- notationem.

TRACTATIO QUAESTIONUM.

Ad intelligentiam eorum quae dicuntur in parte ista ; tria quaeruntur de missione Filii invisibili , quia de visibili agetur in tertio. Et quia missio invisibilis Filii similis est missioni invisibili Spiritus sancti , ideo simul quaeritur de utraque.

Primo quaeritur, utrum haec missio sit secun-

duin dona gratiae gratum facientis , vel gratiae gratis datae.

Secundo quaeritur , utrum secundum eadem dona gratiae dicatur mitti Filius et Spiritus sanctus.

Tertio', utrum utraque missio sit secundum eadem dona gratiae augmentata.

i EiTOrem, qui in niss. el edd. irrepsit, scil. post quod ■addendo nmi, quique ortus esse videtur ex permutatione ultimae obiectionis cum proposiUone post Contra , emendavimus eliminando particulam non , quae etiam in cod. H expuncta conspicitur. Idem dubium recurrit III. Sent. d. 1.. dub. 2, ex quo emendatio a nobis .facta comprobatur. Cod. I legendo non

ARTICULUS UNIGUS.

De missione invi.sihiU tuni Filii ium Spiritus sancti.

QUAESTIO I.

Utrum missio invisibilis sit secmdim clona gratiae gratis datae , vel gratum facientis.

Circa primum , quod haec missio sil secunduni dona gratiae gratis datae , ostenditur sic.

1. Rabanus^ dicit de Spiritu sancto, quod ter Ad wosi- datus est Spiritus sanctus. Et primo dicit, ipsum

esse datum ad miraculorum operationem ; constat autem , quod miraculorum operatio est gratia gratis data: ergo etc.

2. Item, Spiritus sanctus datur, cum datur donum prophetiae. Unde primo Regum decimo^:, Factus estspiritus Domini super Saul, et prophetabat ; sed donum prophetiae datur frequenter his qui noa habent gratiam gratum facientem, sicut patet de Saul per textum: ergo etc.

3. Item, quod Filius mittatur secundum dona gratiae gratis datae, videtur. Tunc enim Filius dicitur mitti", quando fit revelatio occultorum ; sed revelatio occultorum potest fieri sine dono gratiae gratum facientis: ergo etc.

4. Item, Augustinus dicit et habetur in praesenti distinctione \ quod « tunc Sapientia mittitur, cum a cuiusquam mente percipitur » , sive cum alicui innotescit ; si ergo percipitur et innotescit per dona gra- tiae gratis datae, ut per fidera informem: ergo videtur in ilUs dari: ergo etc.

CoNTRA : I . Augustinus * dicit, quod tunc datur

FundameBia.Spiritus sauctus alicui, cum sic datur, ut eum faciat

Dei et proximi dilectorem, hoc est dicere, quando

datur homini caritas; sed caritas non est uisi gratiae

gratum facientis: ergo etc.

2. Item, hoc ipsum videtur de Filio, quia dicitur Sapientiae septimo^: In animas sanctas se trans- fert, et amicos Dei constituit; sed amici Dei non dicuntur sine gratia gratum faciente: ergo etc.

3. Item, ratione ostenditur sic *: tunc datur vel mittitur Spiritus sanctus, quando habitat in homine; sed non dicitur habitare in homine sine gratia gratum

rgo etc.

4. Item, cum mittitur Filius vel Spiritus sanctus ad aliquem, non mittitur, ut sit ' ubi prius non erat, sed ut sit in eo aliter quam prius; sed novus modus i, addens supra esse per naturam, non est nisi

gratiam gratum facientem: ergo etc.

In missione invisibili utraque persona non datur simpliciter , nisi dono gratiae gratum facientis, secundum quid vero datur etiani per gra- tiam gratis datam.

Respondeo : Ad hoc distinguunt aliqui , quod ^''fSJl*'"' Spiritum sanctum dari vel mitti invisibiliter, hoc ' potest esse vel in quantum Spiritus, vel in quantum san- ctus. In quantum Spiritus, datur per donum gratiae gratis datae ; in quantum sanctus vel " sanctiflcans, datur per dona gratiae gratum facientis. Similiter Sapientia vel Filius potest mitti vel prout faciens sapere, et sic per dona gratiae gratis datae; vel prout sapientia dicta est a sapore, et sic per dona gratiae gratum facientis. Sed istud non videtur solvere, Non proba quia dantem oppositum istius solutionis est possibile adhuc solvere '° et quaerere de Spiritu et Verbo, quomodo dicatur dari et non inhabitare.

Propter hoc aliter dicendum tam de Filio quam veiasonuio. de Spiritu sancto, quod " dari vel mitti est dupliciter : vel simpliciter, vel ad hoc. Tunc datur sim- pliciter, quando simpliciter habetur, videlicet non tantum ad usum, sed ad fructum; hoc autem est solum per dona gratiae gratum facientis, et ideo so- conciusio i, lum in illa datur simpliciter vel Filius vel Spiritus sanctus. Alio modo dicitur dari ad hoc, quando non ad fructum , sed ad auxilium sive ad aliquem usum aliqua dona donantur; et hoc quidem '^ cum dantur aliqua dona gratiae gratis datae, in quibus ma- concinsio a.

' Vide supra d. 14. dub. 4.

' Vers. 10, ubi Vulgala habet : Et insiluit super eum spiritus Domini et prophetavit in medio eorum.

DIST. XV. P. 11. ART. UNICUS QUAEST.

nifestatur Filius vel Spiritus sanctus; et sic procedunt rationes ad primam partem.

1. Nam' sic intelligendum est verbum Rabani; ^soiutio j- ipse enim communiter loquitur de missione; unde

dicit, Spiritum sanctum ter datum. .\ugustinus autem solum loquitur de datione vel missione, quae est ad iiabitandum vel simpliciter habendura.

2. Ad iilud quod obiicitur de prophetia , dicendum, quod uno modo datur in ea Spiritus sanctus simpliciter, prout ipsa dicit cognitionem secundum idoneitatem suscipientis et secundum pietatem ^ exsequentis. Alio modo, prout est revelatio ' , non datur in ea Spiritus simpliciter sive non mittitur nisi ad hoc. Unde non dicitur in libro Regum, quod Spiritus sanctus sit missus ad Saul. vel factus mSaul, sed super Saul.

3. Ad iliud quod obiicitur, quod mittitur Filius, cum est Vevelatio occultorum; dicendum, quod hoc non est in quacumque revelatione; nam aliqua fit revelatio, non per missionem Filii, sed per missionem Angeli; — multa enim revelantur ab Angelis °; — sed intelligitur de illa revelatione, in qua est animae illustratio per gratiam ; et si per gratis datam , non sim- phciter mittitur, sed si per gratum facientem, tunc simpliciter mittitur el habetur.

4. Ad illud quod ultimo obiicitur, quod tunc mittitur, quando percipitur; dicendum, quod non sufQcit cognoscere Filium, quod sit ab aho, immo oportet, quod cognoscat, quod sit in ipso ut in suo habitaculo. Hoc autem dico non cognitione necessitatis, sed coniecturae ". nec de cognitione actuali, sed de habituali.

QUAESTIO II.

Utrum Filius et Spiritus sanctus secund.um. eadem dona gratiae mitti dicantur.

Secundo quaeritur, utrum secundum eadem dona gratiae dicanlur mitti Filius et Spiritus sanctus. Et quod non, videtur hoc modo.

1. Missio Spiritus sancti est eius donatio, et Ad opposi- similiter Filii ' ; sed alia est missio Filii et Spiritus

sancti : ergo aha donatio : ergo secuiidum aliud donum.

2. Item. hoc ipsum videtur per simile, quia sicut

se habet missio visibilis Filii ad missionem visibilem Spiritus sancti, ita etiam et invisibilis; sed missio visibilis Filii et Spiritus sancti est secundum alium et alium effectum et signum in creatura: ergo invisibilis secundum aliud et aliud donum.

3. Item, missio est ad cognoscendam emanationem el discernendam * ; si ergo Filius discernitur ab effectu, in quo mittitur , et Spiritus sanctus ; et huius-

4. Item, non est idem appropriatnm Filio et Spiritui sancto, sed aliud in creaturis ^: ergo cum Filius dicatur mitti in effectu sibi appropriato, in alio effectu vel dono niiltitur Filius quam Spiritus sanctus.

Contra: I. Omnis donorum distrilratio tam gra- Fiuidamenia.tiae gratis datae quam gratiae gratum facientis attribuitur Spiritui sancto, maxime dona gratiae gratum facientis, sicut patet primae ad Corinlhios duodecimo^: ergo cum Spiritus sanctus mittatur in donis sibi approprialis , in omnibus donis mittitur: ergo in eisdem, in quibus Filius.

2. Item, Filius mittitur. cum sapientia datur, et similiter Spiritus sanctns, quia praecipuum donum Spiritus sancti est sapientia: ergo etc.

3. Item, quandocumque datur cognitio, dicitur mitti Filius: sed in hoc eodem dono datur vel mittitur Spiritus sanctus. loannis decimo sexto': Cuni veneril ille, docebitvos omnemveritatem: ergo etc.

4. Item, quandocumque caritas datur, mittitur Spiritus sanctus; sed in hoc dono datur Filius, Sapientiae septimo ■* : In mimas sanctas se transfert et amicos Dei comtituit; el Augustinus in quarto de Trinitate ° exponit illud de missione Filii : ergo etr .

Missiones Filii et Spirilus sancti in se et quoad radicem donorum sunt indivisae; distinguunlur tantum quoad habitus et aetus consequentes.

Respondeo: Dicendum, quod in missione invisibili est donorum coilatio. in quibus est manifestatio

et inhabitatio. Et secundum hoc intelligendum est, quod est loqui de donis Dei quantum ad rarfiem, Disiiniti vel quantum ad habitum, vel quantuin ad actum consequentem.

Loquendo autem quantum ad radicem , sic quia una est gratia gratum faciens, per quam inhabitat Filins et Spiritus sanctus , quae esl radix dot conciusi norum gratuitorura. sic dantur vel niittuntur eodem dono.

Loquendo autem quantum ad hahilinn , sic distinguendum, quia" quidam habitus suiil piirc iilfriiiri, quidam piu-e cognitiui, quidam medii. In liabitibus pure affectivis datur sive mittitur Spiritus sanctus , conciusi quia ei appropriantur. In habitibus pure cognitivis nec Filius nec Spiritus sanctus proprie, sicut dictum est', mittitur. In habitibus autem parlini cogmlms partim. affectivis, secundum quod diversa in se continent, etconcinsioi. Filius mittitur et Spiritus sanctus. Nam cognitivi ducunt in manifestationem Verbi, affectivi in manifestationem Amoris.

Si autem loquainur quanluin ad aclus conseqtienles, qui simt iUuininatio intellectus et affectus inflammatio , sic vocando donuin , in aliis et aliis condusio 3. donis mittuntur.

coniuncta sunt, ideo missio conciusio 6. Filii et Spiritus sancti invisibilis sunt indivisae, et secundum hoc procedunt rationes ad oppositas partes. Tamen illud quod adducit pro simili in missione sen-soiuiioad2. sibili, nequaquam est simile, quia non est tanta unio "'''"""""'■ et connexio in signis exterioribus, quanta est in habitibus interioribus.

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]