Bonaventure

DIST. XVI. DIVISIO TEXTLIS.

assumta creatura, iu qua apparuit Spiritus sanctus, sicut assumta est caro illa et humana forma ex virgine Maria. Non enim colimibam vel illum flatuni vel illum ignem beatificavit sibique in unitatem personae couiunxit inaeternum». Ex praeclictis aperte ostensum est, secundum quid Filius dicalur minor Patre , et quare Filius dicatur minor Patre, ct non Spiritus sanctus.

Cap. II.

Quod Filius seeicndum quod homo non modo Palre_, sed Spiritu sancto etiam minor esl.

Notandum auteni, quod Filius, secundum quod homo factus est, non tantimi Patre, sed Spiritu sancto et etiam se ipso minor dicitur. Et quod etiam se ipso minor dicatur secundum formam servi, Ausoiuuij Au- gustinus ostendit in primo libro de Trinitate ' dicens : « Erraverunt homines , ea quae de Christo secundum hominem dicta sunt, ad eius substantiara, quae serapiterna est, transferentes , sicut illud quod ipse Dominus dicit^: Pater maior me est ; quod propter formam servi Veritas dicit, secundum queni raodura etiara se ipso minor est Filius. Quomodo enira non etiam se ipso minor factus est, qui se i-psum exinanivit, formam servi accipiens "? lion enim sic ac- cepit formam servi, ut amitteret forraara Dei, in qua erat aequalis Patri. hi forma ergo Dei Unigenitus Patris aequalis est Patri. In forma servi etiam se ipso minor cst. Non ergo immerito Scriptura dicit utrumque, sci-

ilicet et aequalem Patri Filiura , et Patrem raaiorem Filio ; illud enira propter formam Dei, hoc autem propter formam servi intelligitur » . De hoc eodem in secundo libro de Trinitate * Augustinus ait: «Dei Filius est

aequalis Patri secundum Dei formam, in qua est, et minor Patre secundum forraam servi, quara accepit,. in qua non modo Patre, sed etiam Spiritu sancto, nec hoc lantum, sed etiara se ipso minor inventus est». « Propler quam , ut idem in Epistola ad Maximum ^ ait, non tantura Patre, sed etiam se ipso et Spiritu sancto minor factus est et etiam niinoratus paulo minu-s ab Angelis". « Est ergo Dei Filius, ut ipse ait in primo libro de Trinitate", Deo Patri natura aequalis, habitu minor, id est in forma servi, quam accepit». His auctoritatibus aperte ostenditur Filius secundum formam servi rainor Patre et se ipso et Spiritu sancto..

Hilarius autem dicere videtur , quod Pater sit Aiiter^. maior Filio, nec tamen Filius sit ' minor Patre. Pater rius!"^ enim dicitur maior propter auctoritatem , quia in eo est auctoritas generationis , secundum quam dicit": Pater maior me est; et Apostolus: Donavit einomen^ quod est super omne nomen. Cum ergo ait : Pater raaior rae est, hoc est ac si diceret, donavit raihi nomen. «Si igitur, inquit Hilarius in nono libro de Trinitate", donantis auctoritate Pater maior est, nunquid per doni confessionem minor Filius est? Maior itaque donans esl, sed minor iam non est, cui unum esse do- natur; ait enim: Ego et Pater unum sumus. Si non hoc donatm- lesu, ut confitendus sit in gloria Dei Patris, minor Patre est. Si autem in ea gloria donatur ei esse, qua Pater est, habes et in donantis auctoritate, quia inaior est, et in donati" confessione, quia unum sunt. Maior itaque Pater Filio est et plane raaior, cui tantum donat esse, quantus est ipse; cui innascibilitatis esse imaginem sacraraento nativitatis impertit, quem ex se in forraa sua generat». Audisti lector, quid super hoc dicat Hilarius, cuius verba, ubicumque occurrerint, diligenter nota pieque intellige.

COMMENTARIUS IN DISTINCTIONEM XVI.

De missione Spiritus sancti specialiter, et quidem de visibili.

Nimc de Spiritu sancto videndum est , praeter illam ineffabitem etc. DIVISIO TEXTUS.

Haec est secunda pars illius partis, in qua agit de missione quantum ad modum. In hac parte agit de missione Spiritus sancti specialiter '. Et

quoniam missio Spiritus sancti duobus modis est; scilicet visibilis et invisibilis, sicut missio Filii: ideo haec pars habet duas partes. In prima agit Magi-

Secundo vero prosequitur de allera , scilicet missione visibili, ibi: Et primo agamus de illo modo missionis, qui fit visibiliter etc, ubi dicit, quod missio visibiUs est apparitio facta in exteriori signo, per quod monstratur missio interior.

Sed prius quaerendum est , cum Filius dicatur minor Patre etc. Haec est secunda pars distin-

ctionis', in qua Magister movet dubitationem, et iiabet haec dubitatio ortum ex comparatione missionis Filii et Spiritus sancti. Cum enim Spiritus sanctus mittatur visibiliter, sicut et Filius, quaestio est, quare non dicitur minor Patre, ut Filius. Haec autem pars, in qua hanc quaestionem prosequitur * , habet tres partes. In p)i.ma opponit et determinat , quod Spiritus sanctus non debet dici ex missione minor, sicul Filius, quia Spiritus sanctus non est unitus. Secundo'% occasione huius adiungit quoddam verum huic annexum, scilicet quod Filius ratione missionis dicitur minor se ipso , ibi : Notandum autem, quod Filius, secundum quod homo factus est. Tertio docet sane intelligere quoddam verbum dubium , quod est praesenti considerationi coniunctum , quod dicit Hilarius, scilicet quod Pater secundum divinitatem est maior Filio, et^ Filius secundum divinitatem non est minor, ibi: Hilarius autem dicere uidetur , quod Pater sit elc.

TRACTATIO QUAESTIONUM.

Ad evidentiam huius partis quaeruntur tria de missione visibili :

Primo quaeritur ', quirt sit.

Secundo , ad quid sit utilis.

Tertio quaeritur, quibus modis facta sit.

ARTICULUS UNICUS.

De missione visibili Spiritus sancti. QUAESTIO I.

Quid sil missio visibilis.

Circa primum proceditur sic. Ostenditur primo, quod visibiUs missio non est aliud quam apparitio exterior.

1. Augustinus' dicit, quod « tunc Spiritus sanctus vel Filius mittitur, cum ex tempore cuiusquam mente percipitur » : ergo tunc visibiliter mittitur , cum visibiliter percipitur; sed visibiliter percipitur, cum apparet in creatura visibili : ergo visibilis missio non est aliud quam apparitio.

2. Item, hoc ipsum videtur per simile, quia mitti invisibiliter non est aliud quam per effectum invisibilem invisibiliter manifestari: ergo niitti visi-

biliter non est aliud quam per crealuram visibilem ° manifestari: hoc autem non est aliud quam visibiliter apparere: ergo etc.

3. Itera , hoc iterum videtur exemplo , quia Spiritus sanctus in columbae specie dicitur missus ad Filium, sicut dicit Augustinus, et habetur in littera '"; sed tunc non fuit facta aliqua donatio Filio, quia plenus fuit semper Spiritu sancto: sed solum exterior apparitio: ergo etc.

Sed contra: 1. Quod missionis visibilis non sitFundamenti tota ratio ipsa apparitio visibilis, videtur , quia " Pater in subiecta creatura apparuit, et tamen non di-

processione Spiiitus sancti, quaprocedit vel mittitur a se ipso, kic agit de eadem quanlum ad modim. Et quoniam elc. ; sed falso, ut patet ex divisione textus d. 15. p. I. et II.

quaestionem prosequitur , quae tamen exstant in mss. et ed. I .

DIST. XVI. .\RT. miCUS QUAEST.

citur visibiliter missus: ergo plus est missio quam apparitio. Maio?' patet , quia Augustinus dicit secundo

•' de Trinitate ' : « Temerarium est dicere, Deum Patrem

Prophetis et Patribus per aliquas visibiles formas nunquam apparuisse » .

2. Item, Filius et Spiritus sanctus in veteri Testamento multoties apparuerunt visibiliter , et tamen tempore illo neuter dicitur visibiliter missus, sicut dicit Augustinus tertio de Trinitate ^ ubi hanc quae-

slionem movet: ergo etc.

* 3. Item, omne quod visibiliter apparet, est

corporale, cum sensu percipiatur; sed Deus, cum sit simplex , est omnino incorporalis : si ergo ad Deum non spectat visibiliter apparere, ergo si visibiliter mittitur, missio visibilis non est apparitio. Si dictis, quod non apparet in se , sed in effeclu ; contra : sic apparet in omni creatura et semper et oibique: ergo secundum hoc visibiliter mittitur in omni creatura semper et ubique, quod stultum est dicere.

4. Item, ubi est missio, ibi est manifestatio personae, ut dicit Augustinus': sed per solam apparitionem nunquam est manifestatio, nisi adsit reve- latio: ergo de ratione missionis visibilis non tantum est apparitio, sed etiam revelatio: ergo apparitio non est tota ratio.

'^ ' Missio visibilis est apparitio , in qua manifeslalur divinae personae emanatio et inhabitatio.

Respondeo : Dicendum, quod missio visibilis

Deciaiatio praesuppouit missionem tanquam superius , et super-

isibijis!''"" addit differentiam, quae est visibile. Missio autem

communiter dicta, ut dictum fuit supra in praece-

denti distinctione ', praesupponit circa missum ema-

nationem et superaddit manifestationetn. Et quoniam

manifestatio emanationis , secundum quam attenditur

missio, non fit nisi super eum, quem Spiritus san-

^ ctus inhabitat per effectum gratiae inhabitantis, hinc

est, quod missio de ratione generali dicit manifesta-

tionem emanationis et inlmbitationis.

Haec autem diflerentia visibilis, superadveniens missioni, contrahit ipsam quantum ad principale significatum, quod est manifestatio: ideo dicit ma-

nifestationem cum apparitione , sive apparitionem ' manifestantem personae emanantis inhabitationem ^ vel personae inhabitantis emanationem.

Unde concedo, quod visibilis missio est appa-^ ritio; sed haec non est tota ratio, sed apparitio, in qua manifestatur divina persona non tantum ut ope- ' rans, sed etiam ut inhabitans, nec tantum ut inhabitans, sed etiam ut emanans, quasi" ab alio ve- niens. Per primum excludit apparitionem Dei in ■ qualibet creatura, per secundum apparitionem in ■ veteri Testamento, per tertium apparitionem Patris, quia Pater non apparuit ut emanans sive ab alio veniens. Filius vero vel Spiritus sanctus in veteri Te- stamento non apparuit ut inhabitans, sed ut se inhabitaturum praemonstrans ; unde Angelus apparebat in illis creaturis in persona Dei. Et hoc probat S.u-1 gustinus in libro tertio de Trinitate ' dicens : « Constat firmitate auctoritatis et probabilitate rationis, cum antiquis Patribus dicitur Deus apparuisse, voces illas ab Angelis esse factas». Et adducit auctoritates Apostoli ad Galatas tertio': Lex ordinata per Angelos; et ad Hebraeos secundo': Si enim qui per Angelos dictus est sermo etc. Nec tamen dico, quod ista sit ratio, quare non est missus, quia apparitio fiebat ministerio angelico; quia sicut dicit Augustinus quarto de Trinitate'", probabile est, quod illa columba, in qua apparuit Spiritus sanctus, secundum ministerium Angeli moveretur. Unde idem in quarto libro de Trinitate " in fine dicit: «Super hoc aliquid invenire difficile est, et temere aflirmare non expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri , non video » .

1. 2. Et ita patet, quod non quaehbet apparifio est missio, patet etiam responsio ad duas rationes a primas.

3. Ad illud quod obiicitur tertio, quod non sit apparitio, quia Deus est invisibilis; dicendum, quod apparere est dupliciter: vel in se, et sic convenit corporali; vel in alio, et hoc dupliciter: vel sicut c.ausa in effectu, vel sicut signatum in signo; et hoc tertio modo missio est apparitio: et secundum hunc modum non convenit omni creaturae.

4. Ad illud quod ultimo obiicitur, quod apparitio non est manifestalio ; dicendum, quod cum dicitur: missio'' est manifestatio , non intelligitur

S^neX-

quantum homo vel potius quantum ego potui , et,firmitate auctoritatis, quantum de Scripturis sanctis divina eloquia patuerunt , quod antiquis Patribus nqstris ante incarnationem Salva- toris , cum Deus apparere dicebatur , voccs illae ac species corporales per Angelos factae sunt. * Vers. 19.

s Vers. 2. i» Cap. 21. n. 31.

quidem de se importat apparitio.

1. Ad illud autem' quod obiicitur in contrarium, soiutio np. quod praecise sit apparitio; dicendum, quod non accipit totam rationem missionis, quia ?j7i«8 non est

tantum mente percipi, sed mente percipi ut ab alio emanans et in aliquo inliabitans.

2. Similiter ad illud: mitti invisibiliter est nianifestari per effectum invisibilem ; dicendum, quod manifestari non dicit toliuii rationem,

3. Ad illud quod obiicitur , quod in missione Spiritus sancti in specie columbae non fuit nisi apparitio; dicendum, quod quamvis non fuerit ibi donatio Spiritus sancti, fuit tamen manifestatio prius dati et tunc inhabitantis in Christo et quiescentis et. ab alio procedentis, et ita tota et perfecta.ratio niissionis; sed ex hoc non sequitur, quod qualiscumque apparitio sit missio visibilis; omnis tamen visibdis missio est apparitio.

S C H 0 L I 0 N.

I. Du|)licitcr dccliiratiir missio \isibibilis, primo ciini generc l)roximo musio et dilTcrenlia contralicntc visibilis ; secundo cum genere apparitio et dillterenlia conlraliente : quae est emanatio personae et ' inliabltatio. Unde tria in missione visibili requiruntur : emanatio personae , inliabitatio eiusdem et manifestatio utriusque per apparitionem aliquam visibilem. — Eadem Iria ad rationem missionis visibilis rcquiri , docent S. Tliora. , Petr. a Tar. aliique. Per has differentias missio visibilis distinguitur ab aliis apparitionibns in tcxtu enumeratis. Si dicit : « Per primum cxdudit apparitioncm Dei in qualibet creatura » , verba per primitm refcruntur ad verba : « in qua manifestatur divina persona » ; operatio enim Dci in qualibct creatura est communis tribus personis , unde nullius personae est manifestativa. Pei' secmdim refertur ad « manifestatur... ut inliabi- tans » ; per tertium ad « manifestatur ut emanans «.

II. Notandum quoad ordinem solutionum ad opp. , quod primo respondetur ad argumenta in fundam. ; deinde ad ea quac primo loco sunt posita, cum utraque accuraliore determinatione

indigcant. — luvat hic generatim dicere , quod argumenta in fmidamentis a S. Bonav. aliisquc posita non semper ab auctore approbantttr ut vcra omni ex parte. Genuina auctoris do- ctrinn rcpctenda cst tum ex responsione ad ipsam quaeslioncm , tuni ex solutione obiectorum.

III. In substantia responsionis omnes conveniunt. Bonav., Breviloq. p. I. c. S, et Comment. in loan. c. \. v, U. (Suppl. Bonelli t. I.) ; quoad ministeria Angelorum circa apparitiones II. Sent. d. 10. a. 3. q. 2. ad. S. — Alex. Ilal. , S. p. I. q. 74. m. 1 , et quoad ministeria Angelorum m. i. — Scot. , de hac et seq. ■ hic et in Report. q. unic. — S. Thom. , hic q. I . a. 1 , et quoad ministeria Angelorum a. 4 ; S. I. q. 43. a. 7. ad o. — B. Albert. , hic a. 1. et seq. ; pro hac et seq. q. S. p. I. tr. 7. q. 32. m. 2. a. 2. — Petr. a Tar., hic q. I. a. 1. 3. 5. — Richard. a Med., hic q. 1. 3. 4. — .Egid. R., hic 1. princ. q. 1. et 2. — Durand. , de hac el seq. hic q. I . — Dionys. Carth. , hic q. I , el quoad Angelos q. 3. — Biol , dc hac ct seqq. hic q. unic.

QUAESTIO II.

Ad quid sit ulilis mmio visihilis Spiritus sancti.

Secundo quaeritur, ad quid sit utilis missio visibilis, et conslat quod ad efficiendmn nihil confert, quia exterior apparitio nihil interius operatur. Quod etiam non sit utilis ad imioteseendum, ostenditur sic.

1. Aut est ad manifestandam personae alicuius Ad opposi- emanationem, aut inhabitationem. Non inhabitationem, quia nemo scit, utrum odio an amore di- gnus sit^, et ita nemo, utrum Deus in eo habitet, cognoscit. Et itermn , quae utilitas est ? Esto quod sciat , Deum advenisse , tamen cum ignoret permansurum, nulla videtur ^ Si ad manifestandam alicuius personae emanationem: ergo cum illa notitia omni tempore sit necessaria , scilicet tempore Legis scriptae et nimc, videtur, quod et tunc et nunc deberet *

2. Item , quantumcumque appareat in creatura, non innotescit, nisi revelatio adsit; sed cumadest'' revelatio, ventum est ad cognitlonem veriorem et certiorem, quam quae est a sensu: si igitur habens cognitionem certam non indiget occupari circa cognitionem imperfectam , ergo videtur, quod exterior apparitio omnino superfluat.

3. Item, probatur etiam, quod impediat, sic: affectus, circa bona visibilia occupatus, minus surgit ad bona invisibilia, ergo similiter intellectus: ergo si debet ad perceptionem invisibilium elevari, non debet ei fieri ostensio visibilium; quod si flat, videtur potius impediri quam iuvari.

litas; cod. H vero addit ergo frustra. Jmmediate post Val.

Sed contra: I. Quod sit utilis ad innotescen- Fmidamenui.dum, videtur, quia cognitio nostra incipit a sensu^: ergo si debemus elevari ad perceptionem intelligibilium, congruum et perutile est, quod aliquo modo praevia sit excilatio in sensu per signum. Et Iioc est, quod dicit Gregorius': « Dum visibihter Deum cognoscimus, per hunc in invisibilium etc. »

2. Ilem, sicut miracula ostendunt divinam potentiam, ita signa divinam praesentiam; sed utile fuit et pernecessarium, fldem nostram manuduci per miracula ad cognitionem divinae potentiae: ergo pari ratione per aliqua signa visibilia ad cognitionem divinae praesentiae.

3. Item, missio est ad redimendum hominem perditum; sed homo est perditus seeundum naturam visibilem et invisibilem: ergo missio secundum utramque est ei'' ulilis.

4. Item, familiarius offert suam praesentiam qui se offert secundum sensum et intellectum, quam qui secundum alterum tantuni; sed hoc maxime expediebathominiaverso,utconverteretur ad Deum: ergoetc.

C 0 N C I. U S 1 0.

Missio visibilis Spiritus sancti utilis fuit, ut personis manuducendis per sensum manifestaretur inhabitatio secunduni plmitudinis redundantiam.

Respondeo: Dicendum. quod missio Filii visibilis propriam et maximam habuit utilitatem, sicut patebit in tertio \ Sed nunc de Spiritu sancto dicen-

dum, quod eius missio visibilis utihs est ad manifestandam et emanationem et inhabitationem , sed non qualemcumque inhabitationem nec in ° omni genere personae.

Propter hoc ' intelligendum , quod est inhabitatio duplex, scilicet secundum sanctiflcationis suffidentiam, et secundum plenitudinis redtindantiam. Illa quae est secundum sanctiflcationis stiffieientiam , interius invisibiUter latet; quae vero est* secundum redundantiam, exterius apparet; et ideo talis inhabitatio in signo visibili et exteriori manifestari debet, sicut factum est in Apostolis.

Similiter intelligendum , quod duplex est genus credentium. Quidam enim volunt signa, ut puta sensibiles ; quidam intelligentiam quaerunt, ut puta iam provecti^. Quaerentes signa per haec manuducuntur " ad intelligibilia; et propter tales utilis est missio visibilis. Utilis ergo est missio visibilis '' ad raanifestan- dam inhabitationem plenitudinis redundantis, et hoc personis manuducendis per sensum.

1. Ex hoc patet priraum, quare scilicet non fuit missio visibilis terapore Legis scriptae; quia non erat missio in plenitudine, quoadusque venit plenitudo temporis ^^. Patet etiara , quare modo non datur sive mittitur visibiliter; quia iam manuducti sumus ad fidem, unde sicut cessaverunt miracula, ita exteriora signa.

Quod dicitur, quod nemo scit, utrum odio, an amore dignus sit: verum est", nisi Deus dignetur ostendere; et tunc ostendebat, et hoc perutile erat ad fidera roborandam et devotionem excitandam.

2. Ad illud quod obiicitur, quod necessaria est aliqua revelatio; dicendum, quod verum est, nec tamen superfluit apparitio, quia excitat intellectum ad inquisitionem et sic excitando praeparat ad revelationem et post revelationera excitat '^ ad dilectionem. Revelatio enira, etsi sit interior cognitio, tamen adhuc est viatoris, et ideo non evacuat cognitionem apparitionis.

3. Ad illud quod obiicitur, quod visibilia impediunt affectura; dicendum, quod visibilia possunt

Duplex gedentium.

quaerit ; et ad illud Daniel. 8, 1 -5 : Et quaererem intelligentiam;

4. Ad illud qiiod obiicitur: quare non est triplex genus missionis secundum triplex genus cognitionis ? dicendum, quod etsi cognitio sit de ratione missionis, non tamen " quaecumque vel cuiuslibet, sed in- habitantis. Et quia duplex est modus inhabitandi, ut praehabitum est ' , ideo tantum est duplex modus mittendi , licet phu-es sint modi cognoscendi. — Vel Ma s.o\M[o. aliter dicendum, quod Deus in via non cognoscitur nisi aut in effectu, aut in signo. Si in effectu, cum effectus ille sit gratia gratum faciens, quae in sola cadit mente, sic est missio invisibiJis; si in signo, cum signum sit quod offert se sensui ', sic est visibihs. Quia vero imaginaria est earum rerum , quarum ima-

gines in interiori sensu exprimuntur, Deus autem non est tahs, ideo de eo non est ponere huiusmodi cognitionem.

Ad illud quod ultimo quaeritur , quare non fuit soiviior missio visibilis ad manifestandam inhabitationemFilli; ''Tndd.*' dicendum, quod Filium inliabita?-e est duphciter: Dupiei aut per gratiam unionis, aut per gratiam sanctifica- '"''"'"""'° tionis. Primo modo non fuit necessaria manifestatio sive visibiUs missio, quia plenissime eral in homine sibi unito, in quo operabatur opera visibilia, in quibus manifestabatur; et ideo non oportebat, alia signa visibilla adhiberi. Secunclo vero modo non habuit missionem manifestantem inhabitationem talem , quia '

sanctificatio appropriatur Spiritui sancto; unde sufficiebat, esse missionem visibiiem ad manifestandam ipsius inhabitationem , cui sanctificatio appropriatur ^ cum inhabitatio Filii et Spiritus sancli sint indivisae. Manifestato, quod in homine inhabitet Spiritus sanctus, suflicienter ostenditur, quod et Fihus.

SOHOLION.

1. Quaestio resolvitui' iuxta duplicem distinctionem , scilicel circa modum inhabitationis et circa genera credentium. Quae hic a S. Bonav. dicuntur de inhabitatione secundum plenitudinis redundantiam diflvisius explicantur a magistro eius Alex. Hal. , qui (loc. infra cit.) ita dicit : o Non est (missio visibilis) ad demonstrationem cuiuscumque inhabitationis , sed illius inhabitationis , quae est per plenitttdmm gmtiae in alios redvn- dnntis , qualis fuit in Clnisto et aliquo modo in Apostolis «. Dcinde docet, quomodo in Christo fuit influentia plenitudinis dupliciter , scil. per modum causae et per modum doctrinae : per modum causae cfficienlis quoad divinam naturam , per modum causae meritoriae quantum ad humanam ; et quomodo his duobus modis est influentia gratiae redundantis in Sacramentis, sicut cst pleniludo veritatis redunAans in praedicatione Christi. Tum pergit : « Advoniente ergo plenitudine temporis, revelanda erat plenitudo inhabitationis, quoniam illa plenitudo redundare coepit , et hoc sensibilibus et nondum adhuc in fide provectis. Hoc autem fuit, quando Christus baplizatus fuit ct praedicare coepit; plenitudo scil. gratiae ipsius per modum influentiae, quia data est tunc vis regenerativa aquae baptismi ; et plenitudo veritatis eius per modum doctrinae , quia tunc praedicare coepit et veritatem fldei iniluere. Et ideo, quia plenitudo eius coepit influere in alios, debuit per signa

manifestari, ut doctrinac eius cilius credoretur » . — « In Apostolis autem fuit plenitudo gratiae descendens a plenitudinc Christi, et etiam quodam modo fX&mluio influentiae , scil. per moduin doctrinae et per modum ministerii. Nam de pleniludinc veritatis Christi accepimus cx doctrina Apostolorum , de pleniludinc gratiae per ministerium ipsorum in dispensalione Sacramenlorum». Denique concludit, quod ad ostendendam inhabitationem quantum ad effectuni gratiae redundantis per modum ministerii Spiritus sanctus visibiliter Aposlolis datus sit in flatu, quando dictum est eis : Accipite Spiritum sanctum , quorum remiseritis peccata etc. (loan. 20, 22.); deinde vero in linguis igneis ad ostendendam inhabitationem Spiritus sancti ad effeclum plenitudinis veritatis redundantis in alios per modum doctrinae.

II. Ex conclusione principali deducuntur duo corollaria iii textu posita. — Verba in 2. coroll. sicut cessantnt miracula non intelliguntur in sensu absoluto , sed quatenus miracula iii principio Ecclesiae fuerunt manuductio quasi ordinaria ad fidem. — Quoad triplicem visionem (ad 4.) cfr. II. Sent. d. 10. a. 3. q. 2. ; III. Sent. d. 23. dub. i. ; Hexaem. Serm. 9.

III. Conclusio in re est communis scntentia. — Alex. Hal. , S. p. I. q. 74. m. 2. — S. Thom. , S. I. q. 43. a. 7. — B. Albert., hic a. 10. — Petr. a Tar. , hic q. 1. a. 2. — Richard. aMed., hic q. 2. — Dionys. Carth., hic q. 1. circa lin.

ad devotionem et dilectionem. Dein ex antiqiiioribus mss. et ed.

que pro cuiuslibet.

* Hic , in corp. quaest.

quam novum argumentum exhibet ; sed, ut videtur, minus bene.

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]