Bonaventure

DIST. XVI. DUBIA.

S C H 0 L I 0 N.

I. In liac una quaeslione qualuor problemata solvuntur : I . quot sint niissiones et Filii et Spiritus sancti ; 2. quare Fi-

lio una et Spiritui sancto plures attribuantur ; 3. quare et quo modo Filius apparuerit ut unitus, scilicet unione hypostatica, Spiritus sanclus aulem lanlum ut « signatum in signo » ; i. cur Filius , factus homo , sit se ipso minor , non vero Spiritus sanctus respectu sui signi (in solut. ad. 2.).

II. Tres tantum enumerantur visibiles missiones Spiritus sancti, quia etiam Magister hoc loco tantum tres affert. A S. Thoma (S. I. q. 43. a. 7. ad 6.) aliisque additur quarta i in nube lucida^ (Matth. 47. S.), quae ab ipsa Ecclesia insinualur in Officio Transflgurationis (I. Noct. respons. II.) his verbis: « In splendenti nube Spiritus sanctus visus est n. luxta S. Bonav. vero (Comment. in Lucam c. 9. v. 34.) ista nubes signi- ficavit humanam Christi naturam.

III. In solul. ad S. incidit etiam quinta quaestio , utrum illa columba fuerit res mere phantastica , an saltem res corporalis, vel etiam speciflce coluniba realis. Seraphicus mediam viam tenet , sicut etiam B. Albert. , Petr. a Tar. , Riehard. a Med. aliique multi. In eodem sensu loqui videtur ipse S. Thomas et in Comment. hic a. 3. ad 3. et in S. I. q. 43. a. 7. Attamen idem in S. 111. q. 39. a 7. veram columbam fuisse afflrmat, quae assertio tantum in sensu maioris probabilitatis dicta videtur , ut ibi observat Caietanus. Hanc opinionem sequitur etiam Uldarieus , « di- scipulus et imitator Alberti j> , ut dicit Dionys. Carth. , qui et ipse est eiusdem sententiae.

IV. Praeter iam laudatos cfr. Alex. Hal. , S. p. 1. q. 74. m. 3. 5. — B. Albert. , hic a. 4. seq. — Petr. a Tar. , hic q. I. a. 6. — Richard. a Med., hic q. 5. — Mgid. R., hic 2. princ, q. i, et 3. princ. q, uniea. — Dionys. Carth. , hic q. 3.

DUBIA CIRC.V LITTEKAM MAGISTRI.

DUB. I.

In parte ista sunt dubitationes circa litteram, €t primo dubitatur de hoc quod dicit, quod Filius in quantum missus , icl est factus, niinor est Patre. Contra quod sic obiicitur: omnis actus, secundum quem aliquem contingit fieri minorem, est indignitatis. Si ergo Filius ratione missionis est minoratus, ergo missio pertinet ad indignitatem '. Iteni, quandocumque aliquis de aequali fit minor, mutatur; sed Filius ante missionem erat aequalis, et modo est minor: ergo etc.

Respondeo: Dicendum, quod quaedam dicuntur de Filio Dei per essentiam, quaedam per ^ unionem, quae tanta fuit, ut faceret hominem Deum et Deum hominem. Essentialiter loquendo, nullo modo Filius Dei est ininor: sed hoc dictum est per unionem, quia omnia quae dicuntur de homine, possunt dici de Filio Dei; et ita patet, quod nulla ex hoc est indignitas , nulla mutabilitas in eius persona; et sic solvitur utrumque obiectum, quia utraque ratio procedit, intellecto ^ quod secundum eandem naturam fieret minor, secundum quam erat aequalis, et ita desineret esse aequalis. Nunc autem simul est minor et aequalis^

DUB. II.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod .se ipso etiani minor est Filius. Videtur enim male dicere, quia maior diversitas importatur per hoc quod est maior et minor , quam per hoc quod esl alius et alius , quia prima non cadit in divina natura^ secunda sic. Si ergo haec est vera: Filius est minor se, ergo et haec: Fihus est alius-et alius, et ita duae personae, quod non conceditur.

Respondeo: Dicendum, quod verum est, quod maiorem diversitatem dicunt maior et minor , quia diversitatem virtutis et naturarum; sed ad hanc^ diversitatem , quamvis sit maior , non sequitur diversitas in persona, quia plures naturae possunt esse in una persona. Quoniam ergo in Christo cadit diversitas naturarum et ita virtutum , non autem per- sonaruni: ideo dicitur maior et minor ratione diversarum virtutum , non autem alius et alius, cum non habeat diversas personas ^

DUB. III.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod minoratus esl paulo 7ninus ab Angelis. Videtur enim falsum , quia super illud ad Hebraeos secundo ' :

Respondeo: Dicendum, quod est loqui de Chri-

Quadropiei sto iu comparatione ad Angelos quantum ad quatuor,

chrtstrad scilicet quantum ad qratiam et quantum ad natu-

Angelos. ,. » : j ? ■ X

ram mentts et quantum ad natwram corporis et quantum ad statum passibilitatis. Quantum ad graliam est simpliciter maior; quantum ad naturam mentis saltem non fuit minor, quia, sicut dicit Glossa ' : « Minor Angelis fuit corpore, non mente » ; quantum ad naiuram corporis minor fuit ; quantum autem ad statum ^ passibilitatis fuit minor et modico minoratus, quia status passibilitatis in statum gloriae et honoris paulo post convertendus erat^

DiB. IV.

Item quaeritur de hoc quod dicit Hilarius, quod Pater est maior Filio, quia si verum est quod dicit, cum idem sit in Deo sapientia, potentia, bonitas et magnitudo: ergo si* maior est, et est po- tentior et sapientior et melior. Praelerea , in Deo non est magnitudo molis, sed virtutis: ergo si Pater est maior, est potentior; quod stare non potest. Item, maior aut dicit essentiam, aut notionem. Non essentiam, quiaessentia sunt aequales; si notionem, quae-

Quaestio in- Fo: quam ? Si tu dicas, quod paternitatem ; contra: comparalio securiflum raaius et ^ minus non attenditur nisi in comparticipantibus , unde non dicitur: cygnus est albior corvo; sed Filius non est comparticipans paternitatem : ergo etc. Item quaeritur :

<juaesUo in- quare ^ non dicitur maior Spiritu sancto ?

" "" ■ Respondeo : Dicendum , quod in Patre est aucto-

ritas respectu Filii et Spiritus sancti, in Filio respectu Spiritus sancti, et ideo in Patre maior auctoritas et

maior fecunditas; et quia nullum nomen ita competit ad exprimendam auctoritatem , sicut hoc nomen magnus : ideo dicit Hilarius , quod Pater est maior Filio. Ex hoc patent obiecta, quia maior non dicit essenliam, sicul potentia et sapientia , sed dicit notionem. Si quaeras: quam? dico, quod dicit notionem commu- Ad «luaesiio- , niter, sed tamen in ratione principii, sicut subauctoritas in ratione emanantis'; et hinc est, quod Pater dicitur maior Filio, quia etsi uterque habeat notionem in ratione principii , Pater tamen in ratione principii tantum * , et ideo plus habet de ratione auctoritatis; Spiritus autem sanctus nullius personae est principium, et ideo non comparatur eis secundum maioritatem ".

DuB. V.

Item quaeritur de hoc quod dicit : Maior itaque donans est, sed minor etc. Videtur enim falsum , quia quocumque modo accipiatur maior, dicitur relative ad minorem: ergo si est ponere Patrem maiorem, est ponere Filium minorem. Item, Pater di- citur maior, quia habet auctoritatem supra Filium: ergo cum Filius habeat subauctoritatem respectu Patris, debet dici minor. *

Respondeo: Dicendum, quod nihil impedit, quare Filius non dicatur minor Patre ratione subauctoritatis , sicut Pater maior '", nisi quia nomina indigni- tatis in Deo non debent ad usum trahi; vel quia sancti Doctores , quantum possunt , se elongant ab haereticorum fallacia. Ideo cum Hilarius dixisset Patrem maiorem, noluit, quod Filius diceretur minor, ne videretur illa maioritas non tantum auctoritatis , sed etiam inaequalitatis. Et quamvis Hilarius diceret in Patre auctoritatem, non tamen legitur dixisse in Filio subauctoritatem ; sed illud verbum est additum in consuetudinem disputantium ".

' Apud Lyranum loc. cit. : Minor ergo Angelis corpore, non mente. Maiores tamen Angeli et homines (homine ?) dici possunt, qula maiores sunt hominis corpore. Maiores sunt et animo , sed in eo tantum quod peccati originalis merito corpus aggravat ipsum animum ; sed hoc non in Christo etc.

DIST. XVd/ P. I.

DISTINGTIO XVII. Pars 1.

Quod &piritus sanbtus est caritas, qm diligitnus Deum et proximum.

lam nunc accedamus ad assignandam missionem Spiritus sancti, qua invisibiliter mittitur in corda fldelium. Nam ipse Spiritus sanctus, qui Deus esl ac terlia in Trinitate persona, ut supra ostensum esl', a Patre et Filio ac se ipso temporaliter procedit, id est , mittitur ac donatiir fldelibus. Sed quae sit ista missio sive donatio, vel quomodo flat, considerandum est.

Hoc autem ut intelligibilius doceri ac plenius perspici valeat , praemittendum est quiddam ad hoc valde

SVs. esfca- necessarium. Dictum quidem est supra et sacris aucto-

quod Spiritus sanctus amor esl Patris et Filii, quo se invicem amant et nos. His autem addendum est, quod ipse idem Spiritus sanctus est amor sive caritas, qua nos diligimus Deum et proximum. Quae caritas, cum ita est in nobis, ut nos faciat diligere Deum et proximum, tunc Spiritus sanctus dicitur mitti vel dari * nobis; et qui diligit ipsam dile- ctionem, qua diligit proximum, in eo ipso Deum diligit, quia ipsa dilectio Deus esf^, id est Spirilus sanctus.

Ne autem in re tanta aliquid de nostro influere''

Probaiurau-videamur, sacris auctoritatibus quod dictum est corroboremus. De hoc Augustinus in octavo libro de Trini- tate" ait: «Qui proximum diligit, consequens est, ut

I ipsam praecipue dilectionem diUgat. Deus autem dile-

ctio est. Consequens ergo est, ut praecipue Deum diligat » . Item in eodem ' : « Deiis dilectio est ^ ut ait loannes Apostolus. Ut quid ergo imus et currimus in sublimia caelorum et ima terrarum, quaerentes eum qui est apud nos, si nos velimus esse apud eum»? «Nemo dicat: non novi, quid diligam. Diligat fratrem et diligat eandem dilectionem. Magis enim novit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. Ecce iam potes notiorem Deum habere quam fratrem , plane notiorem, quia praesentiorem, quia interiorem, quia certiorem.

Amplectere dilectionem Deum " et dilectione aniplectere Deum. Ipsa est dilectio , quae omnes bonos Angelos et omnes Dei servos consociat vinculo sanctitatis. Quanto igilur saniores ° sumus a tumore superbiae , tanlo sumus dilectione pleniores: et quo nisi Deo plenus est qui plenus esl dilectione». His verbis satis ostendit Auguslinus, quod dilectio ipsa, qua diligimus Deum vel proximum, Deus esl. Sed adhuc apertius in eodem libro " subdit dicens : « Dilectionem fraternam quantum commendet loannes Apostolus , attendamus. Qui diligit, inquit", fratrem in lumine manet, et scandalum in eo non est. Manifestum est, quod iustitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit. Nam in quo scandalum non est utique perfectus est. Et tamen videtur, dilectionem Dei tacuisse, quod nunquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione vult intelligi Deum. Apertissime enim in eadem Epistola " paulo post dicit ita : Dileclissimi , diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est et cognovit Deum. Qui non diligit mti cognovit Deum, quia Deus dilectio est. Ista contextio satis aperte declarat, eandem ipsam fraternam dilectionem — nam fraterna dilectio esf qua diligimus invicem — non solum ex Deo, sed etiam Deum esse tanta auctoritate praedicari, scilicet loannis. Cum ergo de" dilectione diligimus fratrem, de Deo diligimus fratrem ; nec fleri potest , ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligimus, quoniam Deus dilectio est». Item'*: «Qui non diligit fralrem non est in dilectione; et qui non est in dilectione non est in Deo, quia Deus dilectio est». Ecce apertissime •' dicit, fraternam dilectionem Deum esse.

Quod fraterna dilectio est Deus, nec Pater vel Filim , sed tantum Spiritus sanctus.

Cum autem fralerna dilectio sit Deus, nec Paler est nec Filius , sed tantum Spiritus sanclus, qui proprie in Trinitate dilectio vel carilas dicitur. Unde Augustinus

— Immediate posl cod. E et Vat. semet-

quitur lectionem Augustini. — Hie incipit Magister exponere suam sententiani , ut falsam communiter reprobatam , quae caritatem ul habitum creatum negat; de quo vide S. Bonaventu- ram, hic p. I. q. 1.

quoniam Deus caritas est. — Mox Vat. cum plurimis edd.

quia de Spiritu suo dedil nobis. Spirltus Itaque sanctus, de quo dedit uobis, facit nos In Deo manere et ipsum iu nobis; hoc aulem facit dllectio. Ipse est igitur Deus dileclio. Ipse ergo* siguificatur, ubi legitur: Deus dilectio est». Ex his apparet, quod Spiritus sauctus carilas est.

Cap. III.

Quod non est dictum per causam illud: Deus caritas est, sicul illud: Tu es patientia mea et spes mea.

Sed ne forte aliquls dical, lllud esse dictum per expressionem causae : Detts caritas est, eo scllicet quod caritas sit ex Deo et'' non sit ipse Deus, slcut dicitur: Deus nostra palienlia est et spes, non quod Ipse sit ista, sed quia ista ex Deo sunl; occurrit Augustlnus ostendens, uon hoc esse dictum per causam, sicut illa , In decimo quinto libro de Trinitate " ita diceus: «Non dicturi sumus, caritatem uon propterea esse dlctam Deum, quod Ipsa caritas sit una substantia, quae Dei digua sit uomine, sed quod donum sit Dei, sicut dictum est ' Deo : Tu es patientia mea. Nou utique ideo dictum est, quod Dei substantia est nostra patientia, sed quia ab Ipso nobis est. Unde alibi ^: Ab ipso est patientia mea. Hunc enim sensum facile refellit Scripturarum ipsa locutio. Tale est enim: Tu es patientia mea, quale est: Domine spes mea", et: Deus meus misericordia mea, et multa similla. Non est autem dictum: Domiue caritas mea, aut: tu es caritas mea, aut: Deus caritas mea; sed Ita dictum est'": Deus caritas est, sicut dictum est: Deiis spiritus est. Hoc qui uou discernit intellectum a Domino, non expositionem quae- ral a nobis; non enim apertius quidquam possumus dicere. Deus e.rgo caritas est » . Ex praedictis clarescil.

quod Spiritus sanctus caritas est , qua diliglmus Deum et proximuni; unde facllius est noljis ostendere, quomodo Spiritus sanctus mittatur sive detur nobis.

Quomodo Spiritus sanctus mittatur vel detur nobis.

Tuuc enlm mltti vel darl " dlcitur, cum ita in nobis est, ut faciat nos diligere Deum et proxlmum, per quod mauemus In Deo et Deus in uobis. Unde Augustinus hunc missiouis modum insiuuaus iu decimo quinto libro de Trinitate '" ait: « Deus Spirllus sanctus, qul procedlt ex Deo , cum datus fuerit homini , accendit eum ad diligendum Deum et proxiniuni, et ipsc dilectio est. Non enim habet homo, unde Deum diligat, nisl cx Deo». Ecce quomodo datur vel mittilur nobis Spiritus sanetus, secundum quod dicitur datum sive donum. Quod donum Augustiuus commeudat explanaus apertius, quomodo detur, in eodem libro " : «Dilectio, inquit, Dei diffusa est in cordibus nostris, ut ait Apostolus, per Spiritum sanctum, qui datus est nobis. Nullum est isto Dei dono excellentius. Solum " est, quod dividlt iuter fllios regni et filios perditlonls. Dantur et alia per Spiritum muuera, sed sine caritate nihil prosunt. Nisi ergo tantum impertlatur cuiquam Spirllus sanctus, ut eum Dei et proximi faciat aniatorem , a siuistra "^ uon transfertur ad dexteram. Nec Spiritus sanctus proprie dicitur donum nisi propter dilectionem, quam qui uon habuerit, etsi loquatur omnibus linguis, et habuerit 'prophetiam et omnem scientiam et omnem fidem, et distribuerit omnem substantiam suam, et tradiderit corpus suum, ita ut ar- deat, nihileiprodest". Quantum ergo bouum est , sine quo ad aeternam vitam neminem tauta boua perducunt? Ipsa vero dilectio vel caritas — nam uuius rei nomen est utrumque — perducit ad regnum. Dilectlo igitur, quae ex Deo est et Deus ", proprie Spiritus sanctus est, per quem diffunditur in cordibus nostris Deus caritas, per quam nos tota inhabitat Trlnitas. Quocirca reetissime Spiritus sanctus, cum sit Deus, vocatiu" etiam donum Dei. Quod donum proprie quid nlsi caritas inlelligendum est, quae perducit ad Deum, et sine qua quod- libet allud Dei donum non perducit ad Deum»? Ecce hic aperitur , quod supra dictum erat '*, scilicet quod

' Cop. 19. n. 37. — Proximus locus Auguslini est loc. cit. c. 17. n. 31 ; sed initium eius a Magistro esl contractum, insuper plura verl^a mutata sunt.

quomodo hoc donum, id est Spiritus sanctus, detur nobis , scilicet cum ita impertitur allcui, id est, ita habel

esse in aliquo , ut eum faciat Dei el proximi amatorem. Quod cum facit, tunc dari dicitur sive mitti alicui , et tunc ille dicitur proprie habere Spirilum sanctum.

Utnmi Spiritus saiicttcs augeatur in homine oel minus ei magis habeatur vel detur , el an cletur habenti et non fiabenli.

Hic quaeritur, si caritas Spiritus sanctus est, eum ipsa augeatur et minuatur in homine et magis et minus per diversa tempora habeatur , utrum concedendum sit, quod Spiritus sanctus augeatur vel minuatur in homine et magis vel ' minus habeatm-. Si enim in homine augetur et magis vel minus datiu- et habetur, mutabilis esse videtur; Deus aulem omnino immutabilis est. Videtur ergo, quod vel Spiritus sanctus non sit caritas, vel caritas non augeatur vel minuatur in homine. Iteni, caritas et non habenti datur, uthabeat, et liabenti, ut plenius habeat^. Si ergo Spiritus sanctus caritas est, el iion habenti datur, ut habeat, et habenli , ut plenius habeat. Sed quomodo datur iion habenti, cum ipse ut Deus sil ubique et in omnibus creaturis totus? et quomodo plenius datur vel habetur sine sui niutatione ?

His ita ' respondemus dieenles, quod Spiritus san- Responsio ctus sivc caritas penitus immutabilis est nec in se augetur vel minuitur nec in se recipit magis vel minus, sed in homine vel potius hoinini augetur et minuitur et magis vel minus datur vel habetur; sicut Deus dicitur raagnificari et exaltari in nobis, qui tamen in se nec magniflcatur nec exaltatur. Unde Propheta^- Accedet homo ad cor allum, et exaltabitur Deus. Super quem locum ait auctoritas": «Deus non in se, sed in corde hominis grandescit » . Sic ergo Spiritus sanctus homini datur et datus amplius datur, id est augetur, el magis ac minus habetur, et tamen immutabilis existit.

Cumque ubique sit et in omni creatura totus, sunt

tamen multi , qui eum non habent. Non enim omnes

wi.qiiMst. Spiritum sanctum habent, in quibus est; alioquin et

irrationales creaturae haberenl Spiritum sanctum , quod

fldei pielas non admittit.

Ut autem cerlius flal quod diximus, aucloritatec confirmamus^ Quod Spiritus sanctus magis ac minus percipiatur et Iiomini augeatur et non habenti delur, et habenti, ut plus habeatur, Augustinus ostendit super loannem ' dicens: « Sine Spiritu sancto conslat Christura nos non diligere et eius mandata servare non posse, et id nos posse atque agere tanto minus, quanlo illum percipimus minus, tanto vero amplius, quanto illum percipimus amplius. Ideoque iion soluni non habenti, verum etiara habenti non iiicassum i)roinitlitur: non habenti quidem, ut habeatur, habenti autem, ut amplius habeatur. Nam si ab alio minus et ab alio amplius non haberetur, sanctus Eliseus sancto Eliae non dicerel': Spiritus, qui est in te, dupio sit in me. Christo autem, qui est Dei Filius, non ad mensurani datus est Spiritus''. Neque enim sine ^ratia Spiritus sancti est Mediator Bei et hominum homo Christus" ; quod enim est unigenitus Filius aequalis Patri, non est gratiae, sed naturae; quod autem in unitatera personae Unigeniti assuralus est horao, gratiae est, non naturae. Ceteris autem ad mensuram da- tur et datus addilui-, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura corapleatur». Ecce expressum " habes, quod Spiritus sanctiis magis et minus datur vel accipitur, et homini datus augetur, et habenti et non habenti datur, quia Spiritus sanctus est caritas, quae non habenti datur et in habente augetur et proflcit" Immo, ut verius et magis proprie loquar, homo in ea proflcit et deflcit aliquando; el tunc ipsa dicitur proflcere vel deflcere, quae tamen nec proflcit nec deflcit in se, quia Deus est. Unde Augustinus in horailia nona super Epistolam loannis'^ ait: «Probet se quisque, quantuin in illo profecerit caritas, vel potius quanlum ipse in caritate profecerit. Nam si carilas Deus est, nec proflcit nec deflcit. Sic ergo dicitur proflcere in te caritas , quia lu in ea proficis». Ecce quomodo intelligendum sil, cum dicitur Spiritus sanctus augeri in nobis, quia nos in eo scilicet proficimus; sic et alia huiusmodi.

que Eliseus : Obsecro, ut spiritus tuus fiat duplex in me. Quod ibidem sic exponitur: Etias spiritu propketali et operatione miraculomm excellenter pollebat. Geminam ergo gratiam, qmm Eliseus in Magistro vigere cognoscebat, sibi tribui rogavit. Unde patet, quod non esse discipulm super Magistrum postulavit.

qua nos fideles facit». His verbis vldetur monstrarl distinctio inter carltatem, quaDeus nos diligit, et qua nos diligimus. Et sicut iustitia nostra dicitur Dei, non quod ipse sit ea iustus, sed quia ea nos iustos facit, similiter et fides et salus; sic videtur dicta carilas Dei, quae est in nobls, non quod ipse ea dillgal, sed quia ea nos dillgere facil. De hoc etlam idein Augustlnus in libro decimo qulnto de Trinitate- ait: «Cum loannes coinmemorasset Dei dllectionem, non qua nos eum, sed qua ipse dilexit nos, et misit Filiim suum liberatorem pro peccatis nostris » . Ecce et hic videtur manifeste dividere dilectlonein, qua nos diligimus Deum, ab ea, qua ipse diligit nos. Si ergo, in- quiunt, Spiritus sanctus dilectio est, qua Deus diliglt, et qua nos diligimus, duplex dileclio est, imnio duo diversa est, quod absurduni et a veritate longe esl. Non est ergo dllecllo, qua dillgimus, sed qua Deus lanlum diligit nos.

Hls respondemus praedlctaruni auctoritatum veiba Kesponsio. determinantes hoc modo: carltas Del dicta est dlffundi in cordibus nostris, non qua ipse nos diligit, sed qua nos diligere facit etc. His verbis non dlviditur nec diversa ' ostenditur carilas, qua Deus nos dl- ligit, ab ea, qua nos dillgimus, sed potius, cum sit una et eadem caritas et dlcatur Ipsa Dei caritas, diversis dc causis et rationibus Dei caritas appellari in

' Cap. 32. 11. 56 ; in principio texlus Magistcr verba niutavit. Sic enim legitur apud Augustinum: Unde ergo ista dilectio, id est caritas , per qmm fides operatur , nisi unde illam fides ipsa impetravit ? Neqiie enim ctc. — Locus Scripturae , ad quem alluditur , est Rom. S , S.

- Cap. 17. n. 3i. Alluditur ad I. loan. i, 10, ubi Magister male habet liberatorem. Vulgata : propitiaiionem ; edd. 1 , 8- cum textu Augustini fetoiorm . ( Graece • iW^ov ).

qua nos salvat , et fides Christi, qua nos fldeles facit.

Slinillter et aliam exponimus auctoritatem , ubi ait, dilectionem Dei commemorari, non qua nos eum, sed qua ipse dilexit nos, ac .si dicerel, commemorat dilectionem Dei , non secundum quod ea nos dlllgimus Deum, sed secundum quod ipse ea diligit nos.

Sed allud est, inquiunt, quod magls urget. Dixlt enim supra = Augustinus , quod dilectio est a Splritu sancto, a quo et (Ides. Sicut ergo lides non est Spirltus sanctus , a quo est , ita nec caritas. Quomodo enim caritas" Spirilus sanctus est, sl ab ipso est? Nam si ab ipso est et ipse esl, ergo Spiritus sanctus a se ipso est. Ad quod diclmus : Splritus sanctus quidem a se ipso non est, sed tamen a se Ipso datur nobls, ul supra dictum est '. Dal enim se Ipsum nobis Spiritus sanctus. Et ex hoc sensu diclum est, quod caritas ab ipso est in nobis, et tamen ipsa Spiritus sanctus est. Fides autein est a Splritu sancto, et non est Spiritus sanctus, quia donum vel datum solummodo est, non Deus dans.

Alias quoque inducunt rationes ad idem ostendendum, scilicet qnod caritas non sit Spiritns sanctus, quia caritas affectio mentis est et motus animl; Spiritus sanctus vero non est alTectio animi vel motus mentls, quia Splritus sanctus Immutabilis est el ' Increatus : non est ergo caritas.

Quod autem caritas sit alTectio animi et motus mentis, auctoritatibus conflrmant. Dicit enlm Augustinus in tertio libro de Doclrlna christiana": «Carita- tem voco motuin anlmi ad fruendum Deo propter Ipsum et se ac proxiino propter Deum » . Idem in libro de Moribus Ecclesiae catholicae '", Iractans illud verbum Apo- stoli : Nec mors nec vita poleril tios separare a caritate Dei: «CaritasDei, inquit, hic dlcta est virtus, quae anlml nostri rectissima affeetio est, quae coniungit nos Deo, qua eum diligimus». Ecce his verbis exprimitur, quod caritas est affectio et motus anlmi, ac per hoc non videtur esse Splritus sanctus.

Ad quod dicimus, hoc ila dictum esse, sicut dicitur: Deus est spes nostra, el patienlia nostra, quia

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]