Bonaventure

DIST. XVlIi. ART. UNICUS QUAEST. II.

QUAESTIO II.

Utrum Spiritus sanetus sit donum ah aeterno, un ex lempori

Secundo quaeritur, utrum Spiritus sanctus sit dontim ab aeterno, vel ex tempore. Et quod ex tempore, videtur.

1. Augustinus decimo quinto de Trinitate': « Eo donum est , quod datur quibus datur » : sed datur ex tempore: ergo etc.

2. Item, quinto de Trinitate-: « Eo donum dicitur, quod daturus ipsum erat Deus»; sed constat, quod daturus erat ex tempore: ergo si donum est aeternum, teuiporale est causa aeterni.

3. Item, hoc" videtur per rationem. Donum enim non tantum dicit comparationem ad dantem, sed etiam ad eum cui datur : ergo posito doiw , ponitur dans et recipiens, quia relatio ponit extrema '; sed recipiens est creatura: ergo etc.

4. Item, donum addit supradatum, quia « donum est datio irreddibilis ° » : ergo si Spiritus sanctus non est datus nisi ex tempore, nec est donum nisi ex tempore.

3. Item , sicut Filii est generari , ita doni est donari; sed non est Filius, antequam generetur: ergo nec donum , antequam donetur : sed donatur tantum ex tempore: ergo etc.

CoNTBA : 1. Augustinus quinto de Trinitate": . « Quia Spiritus procedebat , ut esset donabilis , iam donum erat»; sed procedere ut donabile, hoc est aeternum: ergo et donum ab aeterno.

2. Item, ibidem ' expressius: «Spiritus sanclus sempiterne donum est, temporaliter vero datur».

3. Item, hoc ipsum videtur ratione, qiiia ubi est amor gratuitus, ibi est ratio' doni: sed ab aeterno est in Deo ponere amorem gratuitum : ergo et donum.

4. Item, ubi est perfecta ratio liberalitatis, ibi est donum: sed in divinis ab aeterno est perfecta ratio liberalitatis: ergo etc.

b. Item, sicut se habet ratio verbi ad rerum productionem , sic se habet ratio doni ad gratiarum distributionem": sed ante rerum productionem in

principio fuit Verbum : ergo aiite gratiaiurii cnllationem in principio fuit Donum.

Donum lU datum dicilur temporaUler ; donum vero ut aliquando donandmn vel ul donahile dicitur aeternatiter.

Respondeo: Dicendum, quod cura donum dicat Tnniei r» respectum ad eum cui dalur, hoc potest esse Iri- ''"'""'■ pliciter: vel secundum actum, vel secundum habitum^", vel secundum aptitudinem. Si secundum actuni, hoc modo dicitur doiium, quia datur; si secundum hahitum, hoc modo dicitur donum, quia donandum aliquando: si secundum aptiludinem, hoc modo dicitur donum , quia donabile.

Secundum primam acceptionem dicitur tempo- coi.ciusio. raliter: sed secundum secundam et tertiam dicitur aeternaliter. Et in his tribus sensibus accipit Augustinus. Concedendum est ergo, quod secundum ali- quam acceplionem donum '' dicitur aeternaliter, sicut probant rationes indijctae ad secundam partem.

1. Ad illud vero quod obiicitur in contrarium, soiutiooi dicendum, quod procedit de dono, ut dicit aclum ^"""'"'°'' donationis, et sic ex tempore dicitur; unde non

valet obiectio.

2. Ad illud quod secundo obiicitur, quod ee dicitur donum, quo daturus etc; dicendum , quod secundum istam acceptionem dicitur aeternaliter , quia non dicit respectum ad creaturam secundum actmn , sed secundum habitum, sicut et praedestinatio.

Quod ergo obiicitur, quod tunc temporale est causa aelerni; dicendum, quod illud participium daturus duo importat, videlicet ordinationem ad dandum et actum'" ordinationis; et ordinatio est aeterna, licet actus sit temporalis; et tunc ablativus non dicit causalitatem ratione actus, sed ratione ordinationis.

Quod atlinet ad rem, notes , quod in hoc distinctionis membro respectu doni insinuetur specialis dete.rminatio , quae infra ad 2. vocatur ordinatio, per quam constituatur in rationo fuluri et ab aliis membris distinguatur.

4. Ad illud quod obiicitur, quod donum addit supra datum ; dicendum , quod donuni in (pnbus- (lam consequitur ralioneni dati , ut puta sunt illa quae de se non dicunt lilieralitalem , nisi prout ad- (litur eis ratio communicationis. ut liber, cultellus et liuiusmodi. In aliqno datxn) conseqnitur rationem

doni, nl pula in eo quod ex se imporlat lilieralilatem, etiamsi nunquam detur donum ■'', ut est amor ; et sic convenit Spiritui sanclo.

;i. \d illnd quod obiicitui', quod sicut Pilii esl generari elc: dicendum, quod falsum est, quia^enerari dicil emanalionem Filii, i]uae secundum ratio- neni intelligendi praecedit Filium; unde impossibile est, quod sit, nisi generetur; donari iinlem non solnm dicit doni emanalionem , sed amplius dicit eius communicationem ; (>.l hoc consequitur esse dojii , et ideo non dicitur donum ex U^uipore, quamvis donetur ex tempore.

S (1 H 0 L I 0 N.

I. (juoiid seiisum q\u ioius : ossc ct' lompi Primuin signilkal ,

nciUiiulum, quod difloruiil hae cH/« tcmporo, esse in lem- «(■ liiibcif. iiiiliuni , el dicilur

^ „,. •ic) , ;ilic|Uod ens cooxistere

lcmpori , quod ctiam de Doo dioi potesl ; teiliuni auloni, aliquid monsurari tompore , quod proprio dioitur de corruptibilibus.

II. Triplex conclusio eruitur ox hoc fundamenlo , quod donum dicit rcspeclum ad euni cui datur, el qiiod hio respoolus potest esse Iriplex. Secundus el lortius respeotus, qiii osl lantum

socundum rationom , non esl relalio in uclii , quao seniijcr jionit etiam exlrema sua in actu, sed relatio in liabitu vel in aptiludine, iil beno cxplicatur in solut. ad 2. et 3. hii re principali omnes inagistri consenliunt. .\lex. llal. , S. p. 1. q. 6i. m. 2. — !!. .\lbert. , hic a. 6 ; S. p. 1. tr. 8. q. 36. m. 2. partic. 2. — Petr. a Tar. , hic q. 2. a. 2. quaesliunc. I. — Richard. a Med. , hic q. i. — Henr. Gand. , S. a. i)9. q. S. n. 32. seqq_

— Dionys. (jarlli., de hao ot seqq. tribus hic q. 2. ciroa flncni.

— Iliol , (lo hac 01 Iribus soqq. hic q. unioa.

QIIAESTIO III.

Ulrum conmmientius de Spiritu mncto dicatwr donum quam datwni.

Tertio quaeritur, utrum conveoienlius dicatur (le Spiritu sancto domim quam dalum. Et quod lain convenienter dicatur datum ut * donum , videtur :

1. Quia lacobi primo": Om7w datum opti- ■ mum et omne donum perfectum demrsum est;

ergo a Spiritu sancto ita sunt data, sicut et dona: ergo sicut ad ipsum transfertur ratio doni , ita et dati.

2. Item, mobilis et nioti est eadem ratio*. ergo siuiiliter dati et donabilis: ergo si donum dicitur in ratione donabilis , datum vero in ratione actualiter dati , ergo eadem est ratio doni et dati , ergo etc.

3. Item in quolibet genere perfectior esl actus quam potenlia': ergo cum datum dicat in actu, donum in potentia, perfectius expriraitur aliquid cuni dicitur datum quam donum; sed quod maioris est perfectionis magis proprie convenit Deo : ergo etc.

4. item, quando aliqua duo dicuntur de aliquo, quorum unuin est ratio dicendi alterum de eodem, illud convenientius dicitur, (juod est ratio dicendi '; sed datum et donum dicuntur de Spiritu sancto, et, ut vult Augustinus °, « eo donum dicitur, quia datur » : ergo magis proprie dicitur dalum.

Contba: I. Da.<Mm convenit Spiritui sanctosolnmi-i

' Subaudi : ablalivus ille eo qm. Dc dislinctione consequenUae et conseqweniis cfr. infra d. 38. a. 2. q. I. in corp. ct alibi passim. — Explicationcm huius solutionis accipe a B. Alberto, hic a. 6. ad 4 : Dicendum, quod est causalilas consequenliae et non consequentis , et sio bene eHectus infert cau- sam ; et est causalitas oonsequontis , cl sic non infert elTectus eausam , sed magis e converso , el sic est hic ; unde quando ex temporali inferlur aeternum , non est nisi ratio consequentiae et non consequentis.

DIST. XVllL ART. UNICUS QUAEST. III.

3^27

ex tempore, seil donum aeternaliter: ergo magis proprie dicitur donum.

2. Item, si nunquam actu daretur, donum esset el spiritus esset: ergo videtur, quod magis proprie convenit ei donum '.

3. Item, Glossa super illud lacobi primo -: Omne (latum optimum etc. dicit, quod « datum dicitur qtioad naturalia , donum quoad gratuita » . Si ergo gratuita aptius appropriantur Spiritui sancto, qui sanctificat, quam naturalia: ergo Jiielius in divinis dicitur de Spiritu sancto donura quam datum.

4. Item, «donum esl datio irreddibilis^»; sed quidquid Deus dat, irreddibiliter dat, quia cum det, nihil potest recipere: ergo in divinis datum rationem habet doni et induit eius rationem: ergo

I convenientius ibi dicitur donum quam datum.

c 0 N c L u s 1 0.

Spiritus sanctus convenimitius dicitur donum quam datum, quod dupliei ratione probatur.

Respondeo: Dicendum, quod quamvis in divi-

nis utrumque dicatur, et datum et donum, tamen

conciusid. convenientius dicitur donuni. Et huius duplex est

Ratio 1. ratio. Una quidem est, quia datum, cum sit vel * participium vel nomen verbale . concernit tempus ; donum autera a tempore subtrahit; et ideo, quia omnia divina^ supra tempus sunt, convenientius dicitur in divinis donum quam datum. Alia ratio

Batio 3. est , quia domuTi supra rationera dati addit conditionem liberalitatis sive irreddibilitatis , quae est con- ditio magnae nobilitatis; et ideo maxirae competit *

divinis. Et haec est ratio. quare donuin appropriatur gratuitis donis, non tanlum ipsi Spiritui sancto, qui est principium gratuitorura donorum.

1. Et ex hoc patet responsio ad illud de auctoritate beati lacobi.

2. Ad illud quod obiicitur, quod' mobilis et moti eadem est ratio ; dicendum , quod non est simile de mobili et moto, et de dono et dato: quia motum esse addit supra raobile actum * et dicit totum , quod dicit mobile. Sed datura non dicit totum, quod dicit donum, quanlum est de generali intellectu' nominis, nisi approprietur; «donum enim est datio irreddibilis » , et hoc melius patebit in quarto probleraate.

3. Ad illud quod obiicitur, quod actus est perfectio potentiae; dicendura, quod aliquid est in po- tentia ad actum dupliciter: aut propter imperfectionera agentis, aut propter defectum suscipientis. Si sit potentia primo modo, tunc actus est perfectio potentiae; si autem secundo modo, non est perfectio '°. Unde si dicatur, quod sol actu Incms, potest domum illuminare, quae non est aperta, et domura apertara illuminat, nulla oranino raaior notatur perfectio " quam ante. Sic intelligendum est de donabilitate et actuali donatione.

4. Ad illud quod obiicitur, qiiod '- datum est ratio dicendi donum, quia ideo donum,"quia datur; dicendum, quod non est tota ratio, sicut dicitur in lit- tera " , sed solum in comparatione ad eum cui datur. — Vel potest dici quantum a parte noslri intellectus: ideo donura dicitur, quia datur; sed tamen a parte veritatis '^ rei est e converso, quia ideo datur. quia donnm est.

S C H 0 L I 0 N.

I. Solulio ad ult. servlre ijotest ad magis illustrandam solutionem ad 3. Nos quidem res creatas ex domto seu aetu donationis noniinamus dcmum , sed hoc non valet de inBnito et aeterno dono , quod est Spiritus sanclus, qui minime unquam est in potentia , ut sit donum , et dum donatur , non reducitur ad aclum doni , sed lantum donati. Donatum aulem , cum donatio fiat in lempore , est ratio tantum exlrinseca doni aeterni.

II. In conclusione omnes conveniunt. Ale.x. Ilal., S. p. I. q. 64. ni. 2. ad 3. — S. Thom., hic q. 1. a. 2 ; S. I. q. 38. a. 2. — B. Albert., hic a. 2. — Petr. a Tar., hic q. 2. a. 2. quaesliunc. 2. — Richard. a Med. , hic q. I. ad. 2. — Henr. Gand. , de hac e( duabus seqq. S. a. 61. q. 3. n. 19. 20, et q. 8. n. •!). seqq.

quod est participium et consignificat tempus , similiter datio et donalio nomina sunt verbalia et ita actus temporalcs consignificantia , licet non consigniflcant tempus.

QUAESTIO IV.

ririim (loHinn sit nomca esseiUiak' , an per-ionale. el propriuin Spiritus sancti.

Qnarto quaeritur. iitruui donuui propric convfniat Spiritui sanclo. El quod sic videtur.

1. Augustinus decinio quinto de Trinitate': «Sicdameni.i.ul 10 TrinitatB non est verbuni nisi Filius, ita nec

doniim nisi Spiritus sanctus « .

2. Item, donum dicit emanationem per modum liberalitatis; hoc autem est propriura solius Spiritus sancti : ergo etc.

3. Item, donum- dicitur relative ad donantem; sed donans non tantum est Pater, immo etiam Filius, quia uterque est mittens. ergo donum dicitur relative ad Palrem et Filium : et si hoc , ergo ' distin- guitur ab utroque: ergo nec Pater nec Filius, sed solnm Spiritus sanctus dicitur proprie donum.

CoNTR.\: 1. Donum dicitur in habitu, sed datum

oiiposi- dicitur in actu, ergo datum addit supra donum:

'""■ ergo cui convenit esse datum convenit^ et ratio

doni. Sed datum convenit toti Trinitati, quia tota

Trinitas dat se, ergo et donum: non ergo proprie

Spiritui sancto.

2. Item, donum dicit respectum ad dantem et ad eum cui datur : si ergo est proprium Spiritus sancti , aut propter respectum ad tlantein , aut ° reci- pientem. Non propter respectum ad i'ecipieiitem , quia similiter Filius datus esl nohis °, et magis etiam datus quam Spiritus sanctus. Si vero ad dantem; contra: Filius dicitur procedere a dante, scilicet a Patre: ergo videtur secundum communem ■ rationem Filio convenire. Si dicas, quod Filius non procedit per modum donabihs, neque «quomodo datus est, sed quomodo natus ' » ; contra: Filius sic ab aelerno processit, ut temporaliter esset missibilis, quia « eo mitlitur Filius, ([uo generatur '»; sed missio non est aliud quam donatio: ergo Filius processit ut donabilis.

3. Item, si datus est Filius ex tempore, aut erat ad hoc habilis ab aeterno, aut non. Si sic: ergo processit ut donabilis; si Mon: ergo aliquid convenit ex

tempore Filio , quod repugnat aelernae emanationi ;, quod est inconveniens.

4. Item, regula est, quod omne nomen dicens respectum vel effectum ad creaturas est comnuuiie tribus'"; sed donum est huiusmodi: ergo etc.

CONCMJSIO.

Donum estnoinen personale et propriwm Spiritus sancti; datum vero potest dici et essentialiter de tribus personis, et personaliter de Filio et Spiritu sancto , et proprie de Spiritu sancto.

Respondeo: Dicendum, quod sicut patet ex ver- cond.isio i. bis Augustini , donum dicitur in divinis proprie sive personaliter, non essentialiter, sicut verbum proprie dicitur de Filio; datmn autem potest accipi et essen- conciusio 3. tialiter et personaliter, sive proprie et communiter. Tota enim Trinitas dat se, et tamen Pater et Filius proprie dant Spiritum sanctum ".

Propter hoc notandum , quod datum de sui ratione idem est quod communicatum. Potest igitur D.iuim di- hoc quod est datimi dici communicatum ex libera- piiciler."" litate '^ , et sic commune est toti Trinitati ; vel ex concinsio 3. liberalitate et auctoritate, et sic convenit Spiritui conciusio i. sancto et Filio, qui habent subauctoritatem respectu Patris; vel potest dici datum ex liberalitate et auctoritate non tantum communicatum , sed etiam produ- ctum , et hoc modo proprium est Spiritus sancti , conciusio .; cuius proprium est procedere secundum rationem liberalitatis, et ita secundiun rationem doni vel donabilis. Et hoc modo donum et '" dalum aequivalent ; differunt tamen, quia datum dicit communicationem in actu, sed donum in habitu. Et ita '* concedendum est, quod donum proprie dicitur in divinis de Spi- soiniio opritu sancto. rosiornm.

1. Ad illud quod obiicitur, quod dalum addit

' Ca^. 17. n. 29: Et tamen Tion fruslra in hae Trinitatc non dicilur verbum Dei nisi Filius , neo donum Dei nisi Spiritus sanctus.

' Fide anliquioruni niss. ci cd. I oxpunxinuis hic addilum Dei.

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]