Bonaventure

DIST. XXI. DUBIA.

DUBIA CIRCA LITTEHAM MAGISTRl.

DUB. I.

In parte isla sunt dubitationes circa litteram, et primo dubitatur de hoc quod dicit Magister, quod proprie tota Trinilas est soliis Deus, quia videtur velle negare istam: « Pater est solus Deus » ; sed haec videtur esse vera per expositionem , quia Pater est Deus et non alius a Deo vel aliud: ergo etc. Item, praedicatum, quod dicitur de tota Trinitate, non potest esse nisi praedicatum essentiale; ergo cum solus Deus sit praedicatum essentiale ' — quia aliter non diceretur de tota Trinitate — et essentiale praedicatum dicitur de qualibet persona singillatim: ergo Pater est solus Deus.

Respondeo: Dicendum , quod quando solus per se additur ad praedicatum, ita quod non intelligitur a parte subiecti, improprius est serrao, sive dicatur de Trinitate tota , sive de Patre. Nec vult dicere Auigustinus, quod solus Deus praedicetur de tota Trini- tate, ita quod non de Patre. Sed in illis locutionibus : soli Deo honor et gloria "^, et consimilibus solus Deus non accipitur pro unica persona, excludendo alias personas, sed pro tota Trinitate, excludendo alias naturas; et Magister ita accipit, ac si Augustinus vellet dicere', quod hoc, scilicet soliis Deus, praedicaretur de Trinitate, et non de Patre. Sed ipse vult, quod non proprie dicilur. Et illud manifestum est, si inspiciatur, qualiter solus debet addi ad praedicatum ^

DUB. II.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Trinitatem dicimus solum Deum, quamvis semper sit cum Sanctis, cum inseparabilis sit a rebus aliis et intimus omnibus: propter quid magis dicit" esse cum Sanctis quam cum aliis ?

Respondeo: Dicendum, quod quamvis Deus sit

in omnibus et cum omnibus, tamen speciahter dicitur esse cum Sanctis propter effectum gratiae inhabitantis , per quam ipsi conformantur et cari et similes ei fiunt. Unde Proverbiorum octavo': Deliciae meae esse cum /iliis hominum, dicit Sapientia Dei. Unde Dominus vobiscum dicitur hominibus, non bestiis.

DUB. III.

Item quaeritur de hac locutione: Nemo novit Filium nisi Pater , quia, cum nemo compo- natur ex non et homo, ergo 'iiemo idem est quod nullus homo; sed dictio exceptiva non excipit nisi contentum sub termino ». Unde nihil est dictum: nullus homo currit nisi asinus. Cum ergo Pater non contineatur in suppositione huius nominis honio, patet etc. Si tu dicas , quod ampliatur ex usu distributio importata per istum terminum nemo ultra quam ad homines; tunc ego quaero: pro que; quomodo potest hoc esse, cum nihil habeant commune? Et si habent commune, aut hoc quod'"

Respondeo: Dicendum, quod nemo distribuit communiter pro omni '^ cognoscente sive habente vim cognitivam, et distribuit nemo non pro supposito tantum sive persona, sed pro natura. Unde Pater non excipitur, quia persona, sed quia eiusdem naturae cum Filio; et ideo implicatur in illa exce- ptione Filius et Spiritus sanctus, et ideo locutio habet veritatem.

Vel dic, quod nemo distribuit pro hominibus '^ * et nisi tenetur non exceptive, sed adversative, sicut dicitur secundae ad Timotheum secundo ": Ad nihil valet nisi ad suhversionem audientium.

quod exhibent codd. et ed. I. — De hoc dubio cfr. supra a. 2. q. 2. ad 2. — Alex. Hal. , S. p. I. q. 65. m. 3. a. 3. — B. Albert., hic a. 6.

SENTENmRUM LIB. 1.

DISTINCTIO XXII.

dilferentia , qiiibus utimur loquenles de Deu.

Post praedicta disserenduni nobls videtur de noniinum diversitalc, quibus loqucnles de Uuitate ac Trini- late inelTabili uliraur. Deinde ostendendum ' est, quibus niodis dc ea aliquid dicatur. « Illud ergo praecipue leneamus, quaedani csse nomina distincte ad singulas personas pertinentia , ul ait Augustinus in octavo libro de TrinitateS quae de singulis tantum dicuntur personis; quaedam vero unitateni essentiae signiflcantia sunt, quae et de singulis singillatim et de omnibus communiter dieuntur; alia vero sunt, quae translative et per similitudinem de Deo dicuntur». Unde Ambrosius in secundo libro de Trinitate^ ait: «Quo purius niteal fides, triparlita videtur derivauda distinctio. Sunt enim nomina quae- dam, quae evidenter proprietatem deitatis oslendunl; et sunl quaedam, quae perspicuam divinae maiestatis exprimunt unitatem; alia vero sunt, quae translalive et per similitudinem de Deo dicuntur. Proprietatis itaque indicia sunt generatio, Filius, Verbum et huiusmodi; imitatis vero aeternae sapientia, virtus, veritas et huiusmodi; similitudinis vero splendor, character, speculum et huiusmodi ».

Cap. II.

De his quae teniporaiiter Deo convetmmt et relative dicunlur.

His adiiciendum est, quaedam etiam esse nomina, ul Augustinus ail in quinto libro de Trinilate *, quae ex tempore Deo couveniunt et relative ad creaturam dicuntur, quorum quaedam de omnibus dicuntur personis, ut dominus, creator, refugiuni; quaedam autem non de omnibus, ul donatus, datus, missus.

Cap. ni.

De hoc nomirw quod est Irinitas.

Praeterea est unum iiomen, quod de nulla persona singillatim dicitur, sed de omnibus simul, id est trinitas, quod non dicitur secundum subslantiam , sed quasi collectivum pluralitatem designat personarum.

Sunt etiam quaedam nomina, quae ex tempore Deo

conveniunt nec relative dicuntur, ut incariiatus, huma- lo"''"'"

temporo Oen

natus el huiusmodi. Ecce sex noniinum dilTerentias as-convenientia. signavimus, quibus utimur loquentes de Deo, de quibus singulis agendum est.

Cap. IV.

De his quae proprie ad singulas personas pertinmt , et de his quae unilatem essentiae signifieant.

Sciendum est igitur, quod illa quae proprie ad singulas personas pertinent , relalive ad invicem dicuntur, sicutPater et Filius, et utriusque Donum, Spirilus sanctus. Ea vero, quae unitatem essentiae signiflcanl, ad se dicuntui'. Et ea quae ad se dicuntur, substantialiter utique dicuntur et de omnibus communiler et de singulis singillatim dicunlur personis et singulariter, noii pluraliter accipiuntur in summa, ut Deus, bonus, potens, magnus et huiusmodi. Quae autem relative dicuu- tur substantialitcr non dicuntur. Unde Augustinus in Probatarei quinto libro de Trinilate'' ita ait: « Quidquid ad se*°^'""°' dicitur, praestantissima illa et divina sublimitas substanlialiter dicitur; quod autem ad aliquid dicitur, non substantialiter, sed relative dicitur. Tantaque est vis eiusdeni substantiae in Patre et Filio et Spiritu sancto, ut quidquid de singulis ad se ipsos dicitur, non pluraliter in summa, sed singulariter accipiatur. Dicimus enim: Pater est Deus, Fihus esl Deus, et Spiritus sanctus est Deus, quod secundum substantiam diei nemo dubital; non tamen dicimus, hanc Trinitatem esse Ires deos, sed unum Deum. Ila dicitur Pater magnus, Filius magnus et Spiritus sanctus magnus; non lamen t!'es magni, sed unus magnus. Ita etiam " omnipotens Pater, omnipotens Filius, omnipotens Spiritus sanctus; non tamen Ires omnipotentes, sed unus omnipotens. Quidquid ergo ad se ipsum dicilur, Deus et de singulis per- sonis similiter dicitur, et simul de ipsa Trinitate, non pluraliter, sed singulariter dicitur. Et quoniam nou est aliud Deo esse et aliud magnum esse, sed hoc idem est illi esse quod est magnum esse, propterea, sicut non dicimus tres essentias , sic non dicimus tres magniludines, sed unam essentiam et uiiam magnitudinem».

« Deus enim nou est magnus ea magnitudine, quae oeus esi non est quod ipse, ut quasi particeps eius sit; alio- "e/^panld quin maior esset illa magnitudo quam Deus; Deo autem p="'°"™ non est aliquid maius: ea igitur magnitudine magnus est, qua ipse est. Ideoque nec tres magniludines dicimus, sed unam magniludinem, nec tres magnos, sed

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]