Bonaventure

DIST. XXII. DUBIA.

accipit Augustinus; et sic Pater et Filius, et nomina relativa secundum substantiam non dicuntur. 3. Ad illud quod ultimo obiicitur, quod multa dicuntur de Deo, quae non dicuntur secundum substantiam nec secundum relationem ; dicendum, quod dici relative in divinis potest esse dupliciter. Quae- Nomina dam euim nomina dicuntur relative ex frincipali

relativa di- . . . , ,, ,

siioguantur. nommis intellectu, quaedam ex consequenti.

Et ' prima differentia dividitur in tres: quia subdistin- quaedam significant relationem et dicuntur relative, ut Pater : quaedam significant relationem ', ut paternitas, quae non dicitur adalterum, sed est ipsum quo alterum referlur ; quaedam dicuntur relative , quia privant relationem, ut ingenitus, improcessibilis; tamen ista non est privalio pura, ut infra videbiturl

Quae autem important relationem ex consequenti snbdi»tinintellectu, siniiliter sunt secundum triplicem diffe- rentiam. Quaedani enim dicuntur dici relative, quia ponuntur pro relativis, ut cum dicitur : Deus generat Deum, id est Pater Filium. Quaedani di- cuntur relative, quia claudunt in suo significato interius relationem, ut cum dicitur incarnatus — sensus enim est, id est carni unitus; unio enim dicit relationem, quae singularem personam respicit — sive assumere carnem et huiusmodi. Quaedam dicuntur relative, quia claudunt relationem in suppositis, ut similis et aequalis; non enim sunl simi- les, nisi qui referuntur et distingunntur.

ICHOLION.

I. Pro slatu quaestionis tacilius intelligendo notamus , quod substantia sumitur duplici sensu, uti patet ex solut. ad 2. Intelligitur enim vel ut res per se stans ; et sic distinguitur con- tra accidens , quod est in alio , et in hoc sensu est substantia quidquid est in Deo ; et ipsae relationes non manent in praedicamento accidentis , sed transeunt in praedicamentum substan- tiae. Vel substantia sumitur ut res absoluta sive ad se , et sic distinguitur contra relationem ; in hoc secundo sensu intelligitur quaestio principalis, ut patet ex argumentis in fundam. Praeter hoc dubium etiam aliae quaestiones solvuntur. Quaesivit enim S. Bonav. supra (in divisione quaestionum) , utrum nomina diota de Deo dicantur secundum substantiam , an etiam aliquo alio modo. Quare hic primo loco explicat Ires diversos modos dicendi de Deo el respondet ad quaesitum iuxta hanc triplicem distinctionem.

II. Ut melius intelligantur quae hic dicuntur de modo dicendi secundum substantiam et secundum relationem, haec ex Alex. Hal. (loc. infra cit. § 3.) notamus : <i Dicendum , quod (in Deo) omnia praedicamenta mutantur, sed tamen dissimililer. Alia enim praedicamenta a sttbstantia et relaUone mutan- tur dupliciter : secundum rationem sui geneiis et secundum ra-

lionem qua sunt in creaiura... Substantia vero et ad aliquid inutantur uno modo ; mutantur enim a ratione , qua sunt in creatura , sed manent secundum intentionem iirimam sui generis. Nam substantia , ut est in creatura subsistens sub acciden- libus, non est in divinis; tamen in divinis est substanlia ut ens per se. Iterum in creatura ad aliquid est accidens , quo modo non est in divinis ; sed tamen in divinis est ad aliquid , hoc cst ad aliud se habens, vel potius ad alium se habens».

III. Attentione digna sunt quae hic in corp. et ad 5. de \ariis speciebus differentiae sive distinctionis et de nominibus relationem significantibus docentur. Cfr. supra d. 1 3. q. 3 ; d. 1 9. p. II. q. 2. ad 4 , et praesertim d. 26. q. I . Idem docet Alex. Hal., S. p. I. q. 48. m. 4. a. 3. § 4. b.

IV. Quoad conclusionem omnes consentiunt. Alex. Hal., S. |). I. q. 48. m. 4. a. 3. — S. Thom., de Potent. q. 7. a. 4. 3; S. I. q. 13. a. 2. — B. Albert. , S. p. I. tr. 14. q. 37. — Petr. a Tar. , hic q. 1. a. 4. — Richard. a Med. , hic q. 5. — Aegid. R., hic 1. princ. q. 4. circa med. — Henr. Gand. , S. a. 32. q. S. — Durand., hic q. 2. — Dionys. Carth. , hic q. 4.

DUBIA CIRCA LITTERAM MAGISTRI.

DUB. l.

In parte ista sunt dubitationes circa litteram , et primo de hoc quod dicit: His adiiciendum esl, quaedam etiam nomina etc, quia aut divisiones Augustini et Ambrosii sunt sufficierites, aul non. Si sic: ergo Magister superflue addit; si dicantur insufficientes, pro inconvenienti est habendum.

Respondeo: Dicendum, quod nec divisio Augustini nec Ambrosii est diminuta; nec additio Magistri superflua, quoniam' membra divisionis Magistri in-

cluduntur in membris divisionis Ambrosii. Illa enim est per immediata; cum enim sit trimembris, reducitur ad has divisiones: quia omne nomen Dei aut est proprium, aut translativum; si proprium, aut spectat ad substantiam, aut ad personas. Magister autem ista membra magis specificat, quia nomen aliquod potest spectare ad unitatem substantiae^ ab aeterno, vel ex tempore; similiter ad personas ab aeterno, vel ex tempore; et ad personas dupliciter: vel divisim, ut hoc nomen Pater, vel simul et coniunctim, ut hoc nomen 7>'m«to;etita^ sunt sex membra.

quia « unilas collectiva , ut dicit Bernardus ' , est minima unitas; sed unitas Trinitatis arcem tenet inter onines unitates » : ergo ete.

RESPONDt:o: Dicendum, quod hoc nomen Trinitas defieit ^ in duobus a nomine proprie coUectivo. Primo, quia illa quae nomen collectivum colligit, habent simpliciter diversitatem; et secundo, quia Ijabent unitatem secundum quid; sed^ e contra est in nomine Trinitatis. Tamen in hoc est similitudo, ipiia sicut nomen collectivum plures simul dicit et de nullo per se praedicatur, ita nec hoc nomen Trinitas praedicatur de aliqua personarum, et tamen omnes simul iraportat; et* ideo Magister non dicit, quod sit collectivum simpliciter, sed quasi'^.

QUfNQUE REGULAE DE NOMINIBUS DIVINIS.

Sci-endum, esl igilur , quod illa quae froprie etc. Circa hoc notandum , quod ex verbis Augustini , quae hic ponuntur et in libro de Trinitate " , eliciuntur quinque regulae de nominibus (iivinis. Prima est haec : omne nomen , quod dicilur de Deo , dicitur secundum substantiam vel secundum relationem , excepto hoc nomine homo. Secunda est haec : omne nomen , quod dicitur de tribus personis , ita quod de qualibet singulariter , dicitur secunduin substantiam/', exceptis nominibus partitivis. Tertia est haec : oinne nomen di- ftum secundum substantiam praedicatur de tribus personis simul sumtis singulariter, excepto hoc nomme persona. Quartaesiha.e(: omne nomen dictum de Deo respectu creaturae indicat essentiam , exceptis his quae pertinent ad unionem. Quinta est haec: omne nomen, quod dicitur de Deo ex tempore et non dicitur de personis singulis , praedicat notionem vel quasi; hoc ' dicitur propter hoc nomen missus , quod dicit esse ab alio.

DUB. III.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Non tres omnipotentes , sed unus omnipotens; quia cum dicamus° tres potentes, videtur quod pari ratione pos- sumus dicere t^-es omnipotentes.

Respondeo : Dicendum , quod verbum semper adiective et in adiacentia signiflcat, et ideo semper trahit numerum a supposito; similiter participium manens participium, quia habet naturam verbi. Sed nomen, quia in quiete significat, aliquando substantivatur, et quando numeratur, tunc numeratur sicut nomen substantivum a parte suae formae. Et ideo, quia potens potest esse participium '" , omnipotem est nomen tantum: ideo non sic recipitur , tres omnipotentes, sicut tres potentes, nisi omnipotens sit adie- ctivum vel " adiective retentum. Ratio autem , quare omnipotens non potest esse participium, est propter compositionem, quam non admittit verbum. Partici-Reguiagrampium enim, ut dicit Grammaticus '% transit in noinen quatuor modis: scilicet compositione , ut indoctus; comparatione , ut doctior; constructione , ut amans illius; temporis amissione, ut amandus, secundum quod idem significat vel " idem sonat, quod amari dignus.

DuB. IV.

Item quaeritur de ratione ista Augustini: Si est participatione magnus, ergo magnitudo est maior quam ipse, et ponitur ibi: Deus non est niagnus ea magnitudine etc. Et videtur ista ratio non valere. Non enim valet: iste est albedine albus per participationem : ergo albedo est albior vel maior " quam ipse.

Respondeo: Dicendum, quod ratio Augustini bona est et fundatur supra ipsam nominis expositionem, quia participare est partem capere, et si partem capit, ergo minus est quam totum. Quod ergo obiicitur de albedine, dicendum, quod est esse maius'^ dupliciter; vel quantum ad esse, vel quantum ad

hic a. 1. — S. Thom. , hic q. I. a. 4. — Pelr. a Tar., hic a. 5.

— Dionys. Carth. , hic q. 3.

quod esse maius dicitur dupliciter. Paulo ante cod. X sed si pro et si.

DISTINCTIO XXIIL

posse. Dicendum igitui', quoJ participatio subiecti attenditur respectu forraae universalis; et quamvis ipsa sit tota in subiecto quantum ad esse, non tanien quantuni ad posse, quia potest in aliis esse ; Deo autem ' nihil potest esse maius nec quantum ad esse, nec quantum ad posse. Et ideo argumentum Augustini bene tenet, quod Deus nihil possil participare.

Aliter potest dici, quod argumentum Augustini i soiuiio. bene tenet in his formis, quae natae sunt aliquid

denominare per essenliam; et in talibus, quod est per participationem , reducitur ad illud quod est per ^foundu essentiani; et quandocumque sic est, illud quod est ens per essentiam, excellit illud quod habet'' ens per participationem. Si ergo magnitudo est magna per essentiam, et Deus per participationem, necessario sequi- tur, quod magnitudo est maior quam Deus. Non sic est de albedine, quia non est nata se denominare nec de aliquo per ' essentiam praedicari, denominando illud.

DISTINCTIO XXIII.

De hoe nomine qiiod est perso7ia, quod secundum substantiam dicatur, non singulariter , sed pluraliter accipilur in summa.

Praedictis ' adiiclendum est, quod cuin oinnia nomina, quae secundum substantiain de Deo dicuntur, singuiariter et non pluraliter de oinnlbus in summa dicantur personls, ut supra ostensum esl^, est lamen unuin nomen , scllicet persona , quod secunduin substanliam dicitur de singulis personls et phiraliter, non sin- gulariter in suninia accipitur. Dlclmus enlm : Pater est persona, Fllius est persona, Spirltus sanctus est persona, et hoc secundum substantiam dlcltur. Nec taraen dicitur: Pater et Fllius et Splrltus sanctus sunt una persona , sed tres personae. Hoc ergo nomen exclpltur a praedicla' regula nominum, quae secundum subslanllam de Deo dicuntnr, quia cum hoc ad se dlcatur et secundnin substantlam, pluralller tanien, non singulariter in summa acclpitur.

Quod autem persona secundum substanllam dica- Probatur, tur, Augustinus osteudlt In septlnio libro de Trinitate* 5?°Hturse- dicens : « Non est allud Deo esse , allud personam esse, ^^"'''sed omnino idem». Item^: «In hac Trinitale cum dlclmus personam Patris, non aliud dlciriius quam sub- stantiam Patris. Quocirca ut substantia Palris ipse Pater est, non quo Pater est, sed quo est; ita et persona Patris non aliud quam ipse Pater est; ad se

qulppe dicitur persona, non ad Flllum vel S|)lritum sanctum, sicul ad se dicltur Deus et niagnus et bonus et iustus et hulusmodl. Et queniadmoduin hoc llli est esse, quod Deic?n esse, quod magnim esse, quod bonum esse; ita hoc illi esl esse-,, qmd personam esse». Ecce expresse habes, quod persona secundum substantiam dicitur, ut cum dlcitur: Pater est persona, hic sit sensus: Pater est essentia divlna; simllller, cum dicitur: Filius est persona, Spiritus sanctus est persona, Id est essentla dlvlna.

Ideo oritur hic quaestio difflcllls quidem , sed non inutilis, qua quaeritur, cur non dicantur hi Ires una persona, sicut una essentia et unus Deus. Quam quaestionem Augustinus diligenter tractat atque congrue explical In septimo libro de Trinitate " ita dicens : «Cur non haec tria simul unam personam dlcimus, slcut unam essentiam et unum Deum , sed diciinus tres personas, cimi tres deos aut tres essentias non dicainus? Quia volumus vel unum aliquod vocabulum ser- vare huic slgnlflcationi, qua Intelligitur Trlnitas, ne omnino taceremus interroganti , quld ires esseiit, cum tres esse fateamur » . « Cum ergo quaerilur , quid tres, ut ait Augustinus in libro qulnto de Trinltate ', magna prorsus inopia humanum laborat eloquium. Dictum est tamen tres personae, non ut lllud diceretur, sed ne taceretur omnino». Non enim rel inelTabilis eminentla hoc vocabulo explicari valet. Ecce ostendit, qua necessltate dlcatur pluraliter personae, videlicet ut hoc uno nomine quaerentibus de trlbus respondeamus *.

Qua necessilale iion soluni Lalinus sernio , sed cliani Gi-aecus eadeni pene super liac re laborans nominuni penuria coarctatur. Unde Augustinus, quid a Graecis vel a Lalinis necessitate de ineflabili Trinitatc dictum sit, aperiens, in seplimo libro de Trinitale' ait: «Loquendi causa de iuelTabilibus, ut lari aliquo modo dictum est a G\",\cc\s una essentia , ires sub- ^ id est una usia, tres hypostases. Aliter enini Graeci accipiunt substanliam quam Latini. A Latinis aulem dictum est tim essmtia vel substanlia^ tres persmae, quia nou aliler in sermone nostro, id eslLatino, essentia quam substanlia solel intelligi. Et ul intelligatur salteni in aenigmate, placuit ila dici, ut dice- retur aliquid, cum quaererelur, quid tria sinl, quae tria esse- fides vera pronunliat, cum et Patrem non dicit esse Filium, et Spirituni sjinctum, scilicet Donum Dei , nec Patrem dicil esse nec Filium. Cum ergo quaerilur, quid iriu vel (|uid Ires, conferiinus nos ad iii- venienduiu aliquod nonieii, (juo compleclamur haec Iria. Neque occurrit aniino, quia supereminentia divinilatis usitati eloquii Iticultatem excedit. Verius enim cogitalur Deus quam dicilur et verius est quam cogitatur». « Pater ergo et Filius el Splritus sanctus , quoniam Quiei signi- ires sunl, quid Ires sint quaeramus, et quid commune JSomine liabeant. Noii enim possunt dici Ires patres , quia tan- "■^^- tum Pater ibi Pater est, nec tres filii, cum nec Paler

ibi sit Filius nec Spiritus sanctus, nec tres spiritus sancti, quia Spiritus sanctus propria significatione, qua etiani ^ Donum Dei dicitur, nec Pater est nec Filius. Quid ergo Ires? Si Ires personae esse dicuntur, commune est eis id quod persona est». «Certe enim , quia Paler est persona, et Filius est persona, et Spiritus sanctus est persona, ideo dicuntur tres personae». «Propterea ergo dicimus tres personas, quia commune est eis id cpiod persona est ^ » . Ex praedictis aperte intelligi potest, qua necessitate dictum sit a h2Xm\% ires personae , ciini persona secundum substantiam dicatur. Unde et tribus commime est id quod persona est^

Cap. IIL

Quare non dicimus Patrem et Filium el Spirilum sanctuni esse Ires cLeos, ut tres perso7ias.

Sed quaeritur hic , cum dicamus, Palrem et Filium et Spiritum sanctum esse tres personas, quia

commune cst cis (|uod persona esl , id est , quia Pater esl ])ersona, et Filius est persona, et Si)iritus sanctus est persona: cur non dicamus similiter tres deos, cuin et Pater sit Deus, el Filius sit Deus, et Spiritus sauctus sit Deus? Quia scilicet illud Scriptura coulradicit; hoc aulem, ctsi non dicit, non tamen coulradieil. Unde Auguslinus hanc inovens quaestioneni alque delinieiis iu libro scplinio dcTrinitate" ita ail: «Si ideodicimus, Patrem el Kiliuin et Spiritum saiiclum esse tres personas, quia commune est eis id quod persona est; cur non etiam tres deos dieimus? Certe, ul praediclum est, quia Pater esl persona, et Filius esl persoua, et Spiritus sanctus est persona , ideo tres personae dicuntur. Quia ergo Pater Deus, et Filius Deus, et Spiritus sanctus Deus, cur non dicunlur Ires dii»?Ecce proposuilquaestionem; alten- iiesponsit, de, quid respondeal subdens'; «An ideo non dicun- sfinum'^"^" tur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae lextus coinmemorat. An ideo iicuit loquendi el disputandi necessi- late tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contradicil? Si aulem diceremus tres deos, contradiceret Scriptura dicens': Audi Israel, Deus tuus, Deus uniis esl». Ecce absolutio quaestionis, quare potius dicamus tres personas quain tres deos, quia scilicet illud non contradicit Scriplura.

Cap. IV.

Cwr non dicimus tres essentias, ut Ires personas.

Veruin et hic alia emergit quaestio, quain Auguslinus consequenter annectit dicens°: «Cur, inquit, et tres essentias non licet dicere, quod similiter Scriplura sicut non dicit, ila non contradicil? At si dicis, quod propter uiiitatem Trinilatis non dicuntur tres essenliae, sed una essenlia; quaero , cur non propter eandem unitatem Trinitatis dicantur una persona, et non Ires personae. Ut enim est illis commune nonien cssentiae, ita ut singulus quisque dicatur essenlia, sic illis commune est personae vocabulum». «Quid igitur restat, nisi ut fateamur , loquendi necessitate a Graecis et Lalinis parla haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum ? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus, quod in secrc- tario mentis de Deo tenet sive per piam fidem sive per qualemcumque intelligentiam , timuit dicere tres essenlias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla Essenua diversitas. Rursus non poterat dicere , non esse tria """mj"'*""; quaedam; quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus sonaedisiiQ. est. Quaesivit ergo , quid tria dicerel , et dixit tres per- ^"""'"' sonas sive tres substantias secuiidum Graecos».

' Cap. i. n. 7. — Paulo anle Val. ciim nonnullis ed<J. omittit a ante Latinis. Verba in texla id est usque qnam Latini inclusive a Magisti-o interpolata sunt.

DiSTINCTIO XXIII.

loqQendi.

«Quod eiiiin de personis seciindiim iioslram, hoc Graecorum de substanliis secundum Graecorum consuetudinem oportet intelligi. Sic enim dlcunl illi tres substantias , unam essentiam, id est tres liyposlases, unani usiam; quemadmodum nos dicimus Ires personas, unam essentiam vel substantiam ' » ; « quamquam et illi , si vellent, siciit dicunl tres substanlias, Ires hypostases, possenl dicere tres personas, trla prosopa. Illud aulem maluerunt dicere, quia fortasse secunduin linguae suae con- sneludinem aptius dicitur». .

Cap. V.

Qitod in Trinilale non esl diversitas vel singularitas vel solitudo , sed unitas et trinitas-et distinctio el identitas.

lam suftlcienter, iit puto, oslensum est, qua nccessitale dicamus Ires personas , et quare non similiter Ires deos vel essentias, quia scilicel in altero obviiit Scriptura, in altero diversitatls intelligenlia; quia ibi nulla penltus est diversitas, sicut nec singularilas vel soliludo, sed unitas et trinilas. Unde Augustinus in libro septlmo deTrinitale^ ait: « Humana inopia qiiaerens, quid diceret tria, dixil Ires personas vel substan- tias, quibus nominibus non diversitatem voluit intelligi, sed singularitatem noluit, ul non solum ibi unitas intelligalur ex eo, quod dicilur una essenlia, sed trini- las ex eo, quod dicuntur tres personae». Hilarius quoque in libro septimo de Trinitate ' ail : « Dominus dicit*: Qid me videl, videl et Palrem. Cum hoc dicitur, excluditur singularis alque unicl, id est solitarii intelligentia. Nam nec solitarium sermo significat, et indifferentem lamen naluram professio docet. Visus esl enim in Filio Paler per naturae unitam similitudinem. Unum sunt enini natus et generans , unum sunt neque unus. Non itaque solitarius Filius est nec singularis necdispar». Ilem in eodem": « Sicul in Patre et Filio credere duos deos impium esl, ita Palrem et Filium

singularem Deum praedicare sacrilegum est. Nihil in his novum, nihil diversum, nihil alienum , nihil separabile est». De hoc eliam Auguslinus in libro Quaeslionuin veteris ac novae Legis* ail: «Unus est Deus, sed non singularis». Item Ambrosius in libro deFide'aTt: « Quod unius csl subslanliae separari non potest , elsi non sit singularitalis, sed unitatis». « Deus unus cum dicitur, nequaquam Deitatis trinitatem excludil et ideo non quod singularitatis, sed quod unilatis est praedicalur». Ecce ex praedictis ostendilur, quod necsin- gularis nec diversus nec unicus vel solitarius confltendus esl Deus, quia singularilas vel solitudo personarum pluralitatem excludit, et diversitas unitalem essentiae tollit. Diversitas inducil separationem Divinilatis, singula- rilas adimit distinctionem Trinltatis. Ideo Ambrosius in secundo libro de Fide' ait: «Non est diversa nec singularis aequalilas»; «nec iuxta Sabellianos Patrein Filiumque confundens, nec iuxta Arianos Patrem Filiumque secernens. Pater eniin et Filius distinclionem habenl, separalionem vero non habent». Item in eodem ': « Pater et Filius divinitale unum sunt, nec est ibi substantiae differentia nec ulla diversltas; alioquin quomodo unum Deum dicimus ? Dlversitas enim plures facit». Constat ergo ex praedictis, quia in Trinitale nulla est diversitas; si lamen aliquando in Scriptura invenitur dictum tres diversae personae et huiusmodi, diversas dicil distinctas.

Cap. VI.

Quod noti debet dici Deus multiplex.

Et sicut in Trinitate non est diversitas, ita nec mulliplicltas, et ideo non est dicendus Deus multiplex, sed trinus et simplex. Unde Ambrosius in primo libro de Fide " alt : « Est in Patre et Filio non discrepans, sed una divinilas, nec confusum quod unum est, nec multiplex esse potest ((uod indifferens est». Multiplex ilaque Deus non esl.

' Ibid. n. 8 ; sed verba id esl usque usiam a Magistro iriserui sunt. Locus ssquens est ibid. c. 6. n. II.

quo illustretur , hic lectoris oculis subiicimus. Verba : Domiwus dicit etc. sunt ex n. 38; Nam nec solitarium elc. ibid. paulo anl« ; Visus est etc. ibid. paulo post; Unum sunt enim natus et generans, n. 39. Unum sunt neque unus, n. 38 ; non itaque solitarius Filius esi , n. 39 ; nec singularis nec dispar , n. 38.

quaesl. 1 22. Non simt Augustini , sed potius auctoris haeretici , fortasse Hilarii diaconi, de quo supra dist. XIX. locuti sumus.

qua agit de eadem ' in speciali. Et quoniam quaedam nomina sunt substantialia, quaedam relativa, et haec contingit considerare absolute, et ad se invicem": ideo haec pars habet tres partes. In prima agit de nominibus substantialibus. In secunda de relativis , infra distinctione vigesima seyitA: Nunc de proprietatibus personarum, quas frequenter etc. In tertia de his' relativis ad invicem, infra distinctione trigesima tertia: Post supra dicta interius considerari.

Et quoniam inter nomina substantialia hoc nomen persona excipitur a generali regula, quaeest, quod substantiale diciturde tribussingulariter: ideo nomen istud * primo a generali regula excipit , ostendens , quod debemus dicere tres personas; et hoc in prae-

senti distinctione. Secundo vero determinat quid significetur per hoc nomen tres et per hoc nomen per- sonas, cum dicimus tres personas, infra distinclione proxima: Hic diligenter inquiri oportet.

Prinia pars habet quatuor. In prima Magister illud nomen excipit a generali regula. In secunda rationem huiusexceptionisinvestigat, ibi: Ideooritur hic quaestio difficilis, ostendens, quod fuit inopia humani eloquii. In tertia Magister contra assignationem opponit et determinat, ibi: Scd quaeritur hie, cum dicamus Patrem et Filium et Spiritum sanctum. In quarla epilogat determinata, ut addat, ibi: Jam sufficientei' , utputo, ostensum est. Harum partium subdivisiones per se patent. Nam quaelibet pars subdividitur in duas iuxta duo capitula, quae tontinet ^

TRACTATIO QUAESTIONnVI.

Ad intelligentiam eorum quae dicuntur in praesenti distinctione de his nominibus persona, sub- stantia et essentia, duo principaliter quaeruntur.

Primo quaeritur de translatione istorum nominum ad divina.

Secundo de numeratione eorundem in divinis.

Circa primum quaeruntur tria. Primo , utrum debuerit ibi ^ transferri nomen personae.

Secundo vero, utrum nomen substantiae. Tertio, utrum nomen essentiae.

ARTICULUS I.

De translatione nominum persona, substantia, essentia ad divina.

QUAESTIO 1.

Utruni nomen personae convenienter ad divina translatum sit.

Primo ergo quaeritur, utrum debuerit ibi ' transferri nomen personae ad divina. Quod autem nomen personae non debeat dici in divinis, ostenditur sic:

1. Augustinus quinto de Trinitate, et habetur m opposiin littera*: « Dictum est: tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretur » : erso videtur,

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]