Bonaventure

DIST. XVII. P. Jl. ART. UNICUS QU\EST. II.

ubi est augiiientum, ibi est appositio alicuius eiusflem generis, et ubi appositio, ibiadditio: ergo etc.

3. Item, hoc videtur posse ostendi per .mnile, quia ' caritas est in anima, sicut lux in aere; sed lux in aere augetur per additionem novi luminis, ut patet, si uni candelae illuminanli supervenit alia: ergo el in caritate erit similiter respectu animae.

4. Item , hoc videtur per principimn augmenti , quia ex eisdem est unumquodque et nutritur et augetur ^- ergo per consimilem modum habet caritas generari, conservari et augeri; sed generatur in nobis per divinam influentiam: ergo et per eandem maiorem augelnr; sed ubi rnaior influentia, aliquid pltis influit ^ quam prius ; et ubi hoc , ibi est additio : ergo etc.

CoNTRA : I . Maioris virtulis est calor amoris spiritualis quam ignis materiaUs; sed ignis se ipso augetur^: ergo et caritas, quae est ignis spiritualis.

2. Item, quod non per appositionem , videtur, quia si simplex simplici addatur, nihil maius eflicilur, nec mole nec virtute, ut si punctus puncto^: ergo nec si caritas addatur caritati, erit maior.

3. Item, si additur aliquid, cum additionem sequatur compositio, et ad maiorem compositionem virtutis diminutio": ergo quanto maior fit additio, tanto efficitur caritas impolentior, et quanto impotentior. tanto minor: ergo cnm augmentum caritatis sil quantum ad virtutem, caritas non augetur per additionem.

4. Item. si aliquid addatur priori caritati, aut additum est caritas, aut non; si non: ergo non auget caritatem; si vero est caritas; sed caritas non est materialis respectu caritatis: ergo cum ex aliquibus duobus non flat unum, nisi unum sit materiale respectu alterius ' . ex caritate praeexistente et super- addita non fit unum; sed ad augmentum necesse est fieri unum ex augente et aucto: ergo nullo modo per additionem augetur '.

Caritas angetur virtute divina per appositimem vel incrementum maioris influentiae.

Respondeo : Ad praedictorum intelligentiam ' notandum, quod circa hoc fuit duplex opinio. Unaopiniot. est, quod augmentum caritatis est per depurationem sive per impermixtionem cum contrario. Contrarium autem amoris casti " est amor concupiscentiae; unde quanto magis in nobis extinguitur concupiscentia , tanto magis depuratur caritas; et quanto magis depuratur, tanto magis assimilatur Deo et accedit ad terminum; et quanto magis accedit, tanto magis augetur. Et isti posuerunt, caritatem posse per se augeri per assuefactionem in bono et debilitationem concupiscentiae. Ratio autem, quae istos movit, fuit aucto-Raiio ewv ritas Philosophi " , qui dicit, formas intendi per accessum ad terminum et impermixtionem cum contrario. Fuit etiam cum hoc auctoritas Augustini, qui dicit in libro octoginta trium Quaestionum " , quod sicut minuitur concupiscentia , sic crescit caritas; et tale augmentum per maiorem depurationem simplici non repugnat.

Sed ista positio non est conveniens, quoniam '^ Beproban.r. : constans est, caritatem maiorem et minorem esse, I omni sublata concupiscentia, sicut in primo homine I et etiam in Angelis ; ergo cum omnino sit ibi imper- ! mixta, in ciuolibet Angelo et etiam in statu innocen- } tiae esset in summo, quod stultum est dicere. Unde i non est dicendum , quantum ad remissionem concuj piscentiae augeri '* secundum substantiam; conceden-iJi3iiiis"itiir- I dum est tamen, quantum ad remissionem concupiscen- I tiae intendi per fervorem. Et hoc modo intelligit j Augustinus ; et hoc modo loquitur etiam Philosophus I de formis quantum ad intensionem , non quantum ad I augmentum.

quUi, ot mox perperam et contra codd. ac ed. I non augetur

quendi S. Doctoris, de quo vide supra d. 1. a. 2. q. I. in tino corp. quaest.

'> Libr. V. Pliys. text. 19. (c. 2.): Magis autem el minus est ex eo , quia plus aut minus contrarii inest , et non. Et III. Top. c. 4. circa medium (c. 5.) : Et quae contrariis sunt impermixtiora , magis talia ; ut albius quidem nigro impermixtius.

" Quaest. 36 : Nutrimentum eius (caritatis) est imminutio cupiditatis : perfectio , nulla cupiditas. — Et paulo post : Quisquis igitur eam nutrire vult, instet minuendis cupiditatibus. Cfr. eliam Encliirid. c. 121 . n. 32 , ubi dicit : Minuitur autem cupiditas, caritate crescente.

2. Ad illud quod obiicitur secundo, quod caritas est simplex^; dicendum, quod quamvis caritas sit siinplex, quia, non habet partes quantitativas quantitate molis, habet tamen quantitate virlulvs, et quan- tnra ad illam * potest augeri. Si obiiciatur de puncto, quod habet iiuantitatem virtutis et tamen non augetur; dicenduni, quod ad hoc, quod aliquid sit natum augeri per appositionem consimilis quantitatis, duo sunt necessaria. scilicet quantitas et unibilitas. Unibilitas autein venit ex imperfectione; perfecto enini in quantum huiusmodi non est possibilis additio = : ideo puncto non potest flefi additio. Licet igitur punctus habeat quantitalem virtutis, non tamen habet unibilitatem, quia quoddam perfectum est in suo genere.

Aliter potest dici , quod punctus est simplicissimum in genere quantimolis'^ , et ideo est infinitum virtute; caritas autem nulla est simplicissima in genere quanti virtualis nisi divina, et ideo illa est infinita; et quoniam illa non potest augeri per additionem, ita nec virtus puncti. Et si obiicias mihi , quod .virtus puncti est creata, ergo non est infinita; dicendum, (juod quia punctus est' simplicissimuni in genere, non simpliciter, ideo mn habet inflnitam virtutem simpliciter, sed in Cfenere respectu linearum. Practirea, punctus non est omnino actus, sed terminus respectu linearum; ideo non habet potentiam activam inflnitam, sed passivam, quia non proprie dicitur punctus posse lineas producere, sed potest statui terminus lineae; et hoc non est inconveniens ponere in

creatnra: ideo virtus puncti non est augineiilaiiilis, ut virtus caritatis.

3. Ad illud quod obiicitur, quod quanto aliquid est magis compositum, tanto est impotentius*; dicendum, quod illud, generaliter iiitellectum, est falsuiu. Propter hoc distinguendum , quod sunt partes materiales, et sunt partes formales, quae dant actum eff virtutem toti. Simplcx igitur magis potest dici per privationem partium mulerialium; et tunc habet propositio veritatem, (|uia tales parles potius dant pati quam agere; unde qiianto aliiiiiid inagis elongatur a materia, tanto potenlius. Si aulein dicatur magis simplex, quia pauciores habet partes formales sive acti- vas, falsum est, quia tunc ignis ininor potentior esset quam maior. Tunc etiam " sirupus, compositus ex pancis, virtuosior esset quam ille qui constat ex niultis; quorum utrumque falsum est: et ideo et praedicta propositio '", quoniam tam caritas praeexistens quani adveniens, utraque habet rationem activi.

Potest tamen et aliter responderi secundum veritatem, quod caritas augmentata non est magis com- posita, immo magis siinplex; et hoc patet sic: quia contrario modo est in quanto molis et '^ quanto virtutis. In quanto molis simplicissimum est minimura, ut punctus; et ideo in hoc genere quanti accessus ad siraplicitatera est per diininutionein, recessus '- e coiitrario per additionera. In quanto vero virtvtis sim- plicissimum est maximum ; el ideo accessus ad simplieitatem est per additioneni; et hinc est, quod caritas augmentata est purior et simplicior et Deo similior. Nec videatur'^ hoc inconveniens, quia addere puritatem et simplicitateni et spiritualitatem alicui non facit recessum a simplicitate, sed magis accessum.

4. Ad illud quod obiicitur, utrum ex eis '^ flat = unura ; dicunt quidara, quod — • sicut diversa luraina sunt in aere distincla et inconfusa, attainen unura maius lumen reddunt propter concursuin in unuin susceptibile, sic in luniine spirituaU , quod est gratia vel caritas — quod ^" distincta sunt essentialiter ta-

DIST. XV[I. P. n. ART. UNICUS QUAEST. III.

men iinuni maius efficiunt beri arbitrii.

Sed tamen illud non est siinile, quia distinctio

Quod quaeritur^ quod se habet in ratione ma-

laiioiiemterialis; dicendum, quod augmentum contingit dupliciter fieri: aut per virtutem ipsim augmentabilis , ut patet in animali ; et tunc augmenlabile habet se in ratione formalis et activi, augmentans in ratione raaterialis et passivi. Contingit el ' augmentum fleri per inrtMlem extrinsecam, possibilitate sola et uni-

movendo virtutem li- j bilitate existente in augmentabili ; et tunc augmen-

tabile , quia imperfectum , se habet in ratione pas-

Quod ergo obiicitur, quod unum non est in

potentia ad aliud ; dicendum , quod non est in po^

tentia ad conversionem , sed est in potentia ad unio-

nem; et potentia ista est in caritate ratione suae

imperfectionis; quia enim imperfecta est, ideo pos-

sibilis perfici et ideo unibilis rei perflcienti. Unde

non habet possibilitatem ad illud quod additur in

quantum caritas, sed in quantum imperfecta; et sic

patet illud.

QUAESTIO III.

Utrmn caritas possit diminui.

Tertio qiiaferitur, utrum carilas possit diminui. Et quod sic, videtur:

1. Per naturam sui oppositi sic: sicut dicit Augustinus ■' : « Venenum caritatis est cupiditas » ; unde et dicit", quod «ubi magna cupiditas, ibi parva caritas», et in libro Confessionum ': «Minus te amat, qui tecum aliquid amat, quod non propter te amat » . Si ergo contingit cupiditatem non tantum remitti, sed etiam augeri, per contrarium contingit caritatem diminui.

± Item, veniale est malum; sed non est ma-

lum, nisi quod adimit aliquid de bono " : ergo veniale adimit aliquid. Sed naturalis habilitas est multo maioris inhaerentiae quam caritas: ergo cum veniale adimat de bonitate naturali , ergo et de caritate, ergo etc.

3. Item, hoc ipsum ostenditur per naturam sui suhiecti; quia sicut hominem contingit proficere, ita et" retrocedere; sed per profectum liberi arbitrii contingit in nobis caritatem augeri, dum ascenditur ad perfectionem : ergo cum contingat eisdem gradibus redire ad imperfectionem, contingit caritatem diminui.

que primas edd. omittit. et. ' Libr. X. c. 29. n. 40.

qua ratione adimit unam partem, adimit" et totum: et si hoc, ergo nunquani diminuitur.

2. Item, magnitudo caritatis est secundum magnitudinem divinae influentiae, ergo diminutio eius est per diminutionem influentiae; sed Deus non subtrahit inlhientiam suam nisi offensus, et non offen- ditur nisi per aversionein ab ipso et contemptum: ergo non diininuitur caritas nisi per peccatum mortale; sed hoc non est aliud quam caritatem toUi : ergo etc.

3. Itein. oinne ' quod diminuit alterum, est illi oppositum; sed veniale vel cupiditas sive concupiscentia citra Deum non opponitur caritati, immo est omnino illi contingens: ergo non diminuitur.

/i. Item, quod diminuit alterum habet posse super ** illud ; sed veniale non habet posse super caritatem , quia plus diligit caritas Deuin, quam cupi- ditas centum marcas auri et argenti': ergo etc.

0. Ilem, hoc ipsum ostenditur per impossibile hoc modo: si veniaie diminuit caritatem, ergo aliquid diminuit ab ipsa: si ergo cariliis non est infi- nitae magnitudinis, ergo veniale aliquoties iteratum totam adimit caritatem, quod falsum est.

6. Itein. si diminuit caritatem secundum substantiam, ergo minuit praemium substantiale ei de- bitum: sed praemium substantiale est bonuin aeter-

num: ergo veniale aliqnid aufert de bono aeterno; sed ablatio boni aeterni vel simpliciter vel secundum partem est poena aeterna: ergo veniale meretur poenam aeternam , quod est conlra cominuneni opinionein. Si ergo veniale noii iniiniit iinum, nec aliud.

c 0 N c Lll s ui.

Caritas , licel tollatur per peccalum morlale, tomen per peccatum. veniale non minuitur se- cundum substanliam , sed tanlum secimdum fervorem.

Respondeo: Dicendum, quod circa hoc duplex i>u|iiex opiopinio est , fundata super duplicem opinionem prae- cedentem de modo augmentandi caritatem '". Quidam oi.inio i. enim dicunt, caritatem augeri per impermixtionem; et cum impermixtio inaior sit secunduin niaiorem liberi arbitrii habilitationem et secundum concupiscentiae diminutionem , et e contrario permixtio per dehabilitationem liberi arbitrii et " augmentationem concupiscentiae : dicunt per conseqiiens, eam diminui, secundum quod augetur cnpiditas vel concupi- scentia et debabilitatur liberum arbitrium; et hoc est per veniale peccatum. Sed qnoniain veniale peccatuin . manens veniale , nunquam toties iteratur , quod concupiscentiam augeat '-, ita quodaliquid diligat supra Deum: ideo caritas per venialia potest minui, sed non tolli; tollitur autem per mortale, quod auget concupiscentiam supra Deum.

Sed haec opinio, iit supra probatum est", non NoiMJroi.»habet stabile fundamentum , quoniam substantiale au- gmentum caritatis non venit a libero arbitrio nec a concupiscentia ^\ ideo nec diminutio.

Et propter hoc ponitur alia opinio probabilior, opinio a quod caritas non minuitur substantialiter ; et haec ''™'"'"'""' opinio fundatur saper hoc, quod augmentum caritatis fieri habet per additionein '^ vel incrementuin maioris influentiae. Quo supposito dicendum, quod coi.ciusu, i caritas secundum substantiain non minuitur, sed augetur.

Et ratio huius sumitur a parte oppositi sive u;

agenlis. Nam caritas non habet oppositum nisi mortale peccatum; per illud autem non minuitur, sed

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]