Bonaventure

DIST. XV[[. P. II. ART. UNICUS QUAEST. IV.

corpus perfectum est, secundum quod eongruit perfectioni aniniae.

Sjc dicendum, quod caritas stat a parte virtutis

' agentis; sed liuiusmodi status potest esse duplieiter '.

• Nam illa virtus aut est operans naturaliter , aut a proposito; si natu?'aliter , tunc stat, quando non potest amplius; si « p?-oposito, tunc stat, quando non disponit amplius; et hoc modo stat caritatis augraentum, cum deventum est ad mensuram, quam raensus est Deus homini secundum distributionem suae sapientiae. Et ideo, quamvis - virtus augmentans sit infinita, tamen operatur secundum disposi- tionera sapientiae liraitantis effectus varios, secundum quod sibi placet. Non enim operalur secundum omnimodam possiljilitalem.

Stat etiam a parte suscipientis , quia sicut di-

■citur Matthaei vigesimo quinto': Dedil unicuique secundum pi-opriam virtutem. Et huiusmodi slatus potest intelligi tripliciter: aut secundum actum, cum amplius non procedit, et sic stat in viris perfectis, qui non assurgunt ad maiora; aut secundum aptitudinem, et sic stat in beatis, qui amplius non pos- sunt se disponere et tantum habent, quantum se disposuerunt, unde status est in eis; aut secundum possibilitatem suscipientis, et sic statum habet in Christo', et credo etiam, quod in beata Virgine, et aliqui dicunt, quod in Angelis; utrum in aliquibus aliis, nescio. Scio tamen de Christo, quod ^ tantum habet de gloria, quantum potest recipere creatura unita, et credo hoc ipsum de Matre dulcissima. Stat etiam a parte augmentabilis , cum per-

ad quantitatem perfectam. Sed notandum , quod quantitas virtutis perfecta est dupliciter: vel simpliciter, vel in genere. Simpliciter perfecta est in summo et simplicissimo, ut in Deo; in genere vero in omnibus, qui' pertingunt ad actum completum, ad quem sunt, et hoc est diligere Deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota virtute '. Primo modo non est status, sed secundo solum. 1. Ad illud quod obiicitur primo de infmitate

virtutis agenlis, dicendum, quod illa ratio teneret, soiuiio opsi virtus caritatem augmentans ageret naturaliter et '""'""''""■ secundum impetum sive secundura totum suum posse; nunc autem agit sapienter et ita ponit unicuique limitem, ipsa in se non limitata.

2. Ad illud quod obiicitur per simile in aere ,

quod suscipientis- potentia est ad infmitum ; dicen- Lumei, a,idum , quod liimen auge?-i in aere hoc est duplici- piici[..i-." ter: vel per ipsius ctarificationem, vel per lumi?ium agg?-egatio?iem. Primo modo credo quod statum' habeat; adeo enim posset aer illuminari, quod si etiam superveniret aliud lumen, non magis claresceret. Alio modo potest augeri lumen in aere per luminum aggregatione?n ; et sic, quia lumina diversorum luminarium sunt in eodem puncto aeris, non se coangustant '" nec se expellunt, sicut multae species in uno medio; et ita nunquam sunt tot species , quin plures possint esse ; similiter de lumini- bus. Sed tunc non est simile de caritate, quoniam, sicut prius tactum est " , in una anima una tantum est caritas ; non sic est de lumine , quod egreditur a diversis lurainaribus.

3. Ad illud quod obiicitur a parte augmentabilis, quod ignis in infinitum est augmentabilis; di- cendum , quod calor potest augeri dupliciter : vel caioi n„sc intensive, et sic statum habet et summum; vel c»«-. """ extensive '^, ut sit in pluribus , et sic non habet sta-

tum a parte sua^ sed a parte combustibilis , quod finitum est. Similiter dico, quod caritas potest augeri intensive , ut magis diligat , et sic habet statum, sicut ignis; alio modo extensive, ut a parte dilectorum , et sic non habet statum ex parte sua, quia nunquam tot diligit, quin adhuc nata sit diligere plures.

4. Ad illud quod obiicitur a parte obiecti", dicendum, quod obiectum nihil ad hoc facit, quia obiectum seraper est idera non mutatum et est infinitum; et ideo nunquam ei caritas commensuratur nec ad eius mensuram '* recipit augmentum nec decrementum.

quia. Paulo infra post dulcissinm in cod. H additur ple?ia graiia , quae Deum genuit et hominem.

Utrum Spiritus sanctus eadem ratione dicatur donum, qua datum sive donatum.

Praeterea diligenter considerandum est, cum Spi- «tus sanctus dicatur donum et dalum, utrum ' eadem ratione utrumque nomen ei conveniat; quod utique videri polest. Cum enim idem sit Spiritum sanclum dari et Spiritum sanctum donari, ex eadem ratione videtur Spiritus sanctus dici datum et donum. Hoc etiam videtur Augustinus significare in libro decimo quinto de Trinitate * , cum ait : « Spiritus sanctus in tantum donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur; apud se aulera Deus est, etsi nemini detur. » Ecce aperte dicit , Spiritum sanctum donum appellari , quia datur. Si autem ex eo tantuni appellatur donum,

quia datur, non ab aelerno fuil doiium, quia non datur nisi ex terapore.

Ad quod diciraus, quia Spirilus sanctus et donum "«•jpo"*'!dicitur et datura sive donatura; sed datuni sive dona- tuin ex eo tautum dicitm-, quia datur vel donatur, quod habet tantuin ex tempore.

Donum vero dicitur iion ex eo l^ntuin, quod done- Donom did tur, sed ex proprietate, quam habuit ab aeterno; unde 'prietafe" et ab aeterno fuit donura. Sempiterne enim donum fuit, "*"'"'■' non quia darelur, sed quia processit a Patre et Filio. Unde Aiigustinus in quarlo libro de Trinitate = ait : « Sicut nalum esse est Filio a Patre esse, ita Spirilui sancto donura Dei esse est a Patre procedere et a Filio » . Hic aperte ostenditur , quod Spiritus sanctus eo donuin est , quod procedit a Patre et a « Filio , sicut Filius eo est a Patre, quod natus est ab eo. Non esl enim idem Filio esse a Patre et Spiritui sancto, Id cst, non ea proprietate Fiiius dicitur esse a Palre, qua Spiritus sanctus. Nam Filius dicitur esse a Patre , quia ge- nilus est ab eo; Spiritus sanctus vero dicitur esse a Palre et a Filio, quia Spiritus sanctus est donum Patris et Fdii, Id esl, quia procedit ab utroque. Eo eniin ' dicitur Spiritus sanctus, quo doimin; et eo donum, quo procedens. Unde Augustinus in quinto libro de Triiiitale' ait: « Spiritus sanctus, qui non Trinitas, sed in Trinitate intelligitur , in eo quod proprie dicitur Spiritus sanctus, relative dicitur, cura et ad Patrem et ad Filium refertur, quia Spiritus sanctus et Patris et Filii Spiritus esl. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine, apparet autem, cum dicitur donuniDei: donum enim est Palris et Filii, quia et a Patre procedit et a Filio». Ecce his verbis aperte ostenditur, eadera relatione dici Spiritum sanctum et donum ; donum aulem , quia procedit a Patre et Filio. Propriefas ergo, qua dici-

' Vers. 17.

qua post plenius agemus cum aliis '. Cum ei-go ab aelerno processefit ab utroquc, et ab aetei-no donum fuit. Nou ergo Spirilus sanclus eo tantuin dicitur donum, quia donatur; nam e( ante fuit douuni, quam doiiaretur. Unde Augusliiuis in quinto libro dc Trinitate ' : « Seinper procedit Spirilus sanctus, et nou c\ lempore, scd ab aeter- nilate procedit; sed quia sic procedebat, ut csset donabile, iam donum erat, antequain esset cui daretur. Aliter eniin intelligitur, cum dicitur donuin , aliter cHin dicitur donatum: nam donum potest esse eliam, antequam delur; donaliun autein, nisi datimi fuerit, nullo modo dici potest » . « Seinpiterne ergo Spiritus sanctus esldonum, temporaliter autem donatum ». His verbis aperte ostenditur, quod sicut Spiritus sanctus ab aeterno procedit, ita ab aeterno donum est; non quia donaretur a Patre Filio , vel a Filio Palri , sed qula ab aclerno processit donabilis.

Sed quaeritur, cui donabilis: ulruin Palri etFilio, ,ian lanlum nobis, qui uondum eramus? Si autem non ''erat donabilis Patri et Filio, sed tantum nobis, et ex eo donum erat, quia sic donabilis procedebat, videtur quod Filius eadem ratione semi^er donuin fuerit; quia ab aelerno processit a Palre donabilis nobis in tempore. Nam et de Filio legitur % quod ckilu^ esl nobis. Ad quod dicimus, quia Spiritus sanclus nobis tantum, non Patri vel Filio, donabilis processit, sicut et nobis tantum dalus est. Et Filius vere dalus est nobis et ab aeterno processit a Patrc, non ut donabilis tantuin, sed ul genitus, qui et donari posset. Processit ergo ut genitus et donabilis; sed Spiritus sanctus non procedit ul genitus, sed tantum ut donuin. Donum autem semper fuil , non solum quia donabilis, sed quia ab utroque processit, et quia ' donabilis fuil. Unde Augustinus in quinto libro de Trinitate = ait : « Eo ipso, quod daturus erat eum Deus, iam donum erat, etiam antequam daretur», et ideo donabilis "; sed aliter donabilis quam Filius; nam et aliter datus et aliter processit quam Filius. Filii enim processio genitura est vel nativilas, Spiritus sancti vero processio nativitas non est; utraqne vero ineffabilis est.

Cap. III.

Qitod sicul Filius imscendo accepit non tantum, ut esset Filius, sed etiam essentia , ita Spiritus sanctus proeedendo aecepit non tantum, ul essel donum , sed

Et notandum, quod sicut Filius nascendo accepit non tautum, ut Filius sit, sed omnino ut sit et ut ipsa

subslanlia sit; ita et Spirilus sanctus a Patre et Filio l)rocedendo accepit non tantuin , ut Spiritus sanctus sil vel donum, sed etiam, ut omnino sit et ut substantia sit; quod utique non accepit eo quo ' datur. Nam cmn non detur nisi ex tempore, si hoc haberet eo quo datur, accepisset ergo ex lempore, nt esset. Unde Augu- stinus in quinto libro de Trinilate ° ait: « Filius non hoc tantum habet nascendo , ut Filiiis sit , sed omnino ut sit. Quaeritur ergo, utrum Spirilus sanctus eo quo dalur habeat non tantuin, ut donum sit, sed omnino ut sil. Quod si non est, nisi quia datur, id est, si non habet esse, nisi eo quo datur, sicut Filius nascendo habet non tantum, ul sil Filius, quod rclative dicilur, sed oinnino ut sit ipsa substantia, quomodo iam Spiritus sanclus erat ipsa substantia, cuin non prius darelur, quain esset cui daretur»? Non ergo eo qiio datur, sed procedeiulo habel, ut sit donum, elut sit essentia; sicut Filius non eo quod datus est, sed nascendo accepit non tantum, ut sit Filius, sed ut sit esseiitia. Unde Augustinus in decimo quinto libro de Trinitale " ait: « Sicut Filio pracr stat essentiam sine initio teinporis, sine ulla mutabilitate nalurae de Patre generatio, ita Spirilui sancto praestat essentiam sine uUo initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae de ulroque processio ».

Hic oritur quaestio: si Filius nascendo habet non aiw qmetantum, ut sit Filius, sed ut sit essentia, et Spiritus sanctus procedendo non tantum, ut sil donum, sed ut sit essentia; ergo et Filius nativitate essentia est, et Spiritus sanctus processione essentia esl ; cum alibi dicatur, quod nec Pater eo Pater esl, quo Deus, nec Filius eo Filius, quo Deus, nec Spiritus sanctus eo donum, quo Deus; quia, ut ait Augustinus in septimo libro de Trinitate", « his nominibus relativa eorum ostenduntur, non essentia » . Unde post plenius agemus ".

Ad quod breviter respondentes dicimus, quia nec uesponde- Filius nativitate essentia esl, sed tantum Filius; nec Spi- ""■• ritus sanctus processione essentia est, sed tantum donum; et tamen uterque, et ille nascendo et iste pro- cedendo, accepit, ut esset essentia. « Non enim, ut ait Hilarius in quinto libro de Trinitale '", per defeclionem, aut protensionem, aut derivalionem ex Deo Deus est, sed ex virtute naturae in naturam eandem nativitate subsistit Filius » , et ex virtute naturae in naturam eandem processione subsistit Spiritus sanctus.

Quod ita intelligi potest: ex Patre, qui est virtus ExpiicaQUir ingenita, naturam, quam habet, eandem Filius nativitate, ril'. " id est nascendo, et Spiritus sanctus processione, id est procedendo habet. Unde ipse idem apertius eloquens,

DISTINCTfO XVIII.

quod dixeral aperit, subdens": «Nalivilas, inquit, Dei non potest non eam, de qua profeeta est, tenere naturani. Non enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsislit ». Ecce his verbis aperitur, quqmodo accipiendum sit illud ': « De Palre generatio prae- stat esse.ntiam Filio, et de utroque processio praestat ■ essenliam Spiritui sancto » ; non quia ille essentia sit Filius, et iste essentia sil Spiritus sanctus, immo proprielate personali, sed quia et ille nascendo, et isle proce- dendo essenliam habet eandem et totani, quae in Patre est.

Cap. IV.

Quod Spirilits mnclus dicilur donum el donalmn sccundiim diioa modos praedictos processiotiis, qui, secundimi quod donum est, refertur ad Patrem et Filium , seeundum quod dalum , ad eum qui dedil et ad eos quibus datur.

Ex praedictis palet, quod Spiritus sanctus sempiterne donum est et lemporaliler datum vel (jonatum. Ex quo apparet illa distinctio geminae processionis, de qua supra egimus '. Nam secundum alteram processionem dicitur donatum vel datum, secundum alteram vero dicitur donum.

Et secundum hoc, quod sempiterne donum est, refertur ad Patrem et Filium, secundum hoc vero, quod dicilur datum vel donatum, et ad eum qui dedit refertur, et ad eos quibus datur; et eius dicitur esse qui dal, et illorum quibus datur. Unde Augustinus in quinto libro de Trinitate* ait: «Quod datum est et ad eum qui dedit refertur, et ad eos quibus dedit. Itaque Spiritus sanctus non lantum Patris el Filii, qui dederunt, sed etiam noster dicitur, qui accepimus. Spiritus ergo et Dei est, qui dedit, et noster, qui accepimus; non ille spiritus noster, quo sumus, quia ipse spiritus est humi- nis, qui in ipsoest^: quamvis et illum spiritum, qui hominis dicitur, ulique accepimus; sed aliter iste, aliler ille «osto- dicitur. Aliud est enim quod accepimus, ut essemus , aliud quod accepimus , ut sancti essemus. Quod autem Spiritus sanctus noster dicatur, Scriptura ostendit, Scriptum est enini de loanne, quod in Spiritu Eliae veniret ". Ecce dictus est Eliae Spiritus, scilicet Spiritus sanctus, quein accepit Elias. Et Moysi ait Dominus ': Tollam de spiritu tuo et dabo eis, id est, dabo illis de Spiritu sancto, quem iam dedi tibi ». Ecce et hic dictus est spiritus Moysi. Patet igitur , quia Spirilus sanctus noster dicitur spiritus , scilicet ° quia nobis datus et dalus utique ad hoc, ul sancti essemus. Spiritus ver.o creatus ad hoc est datus, ut essemus.

An Filius, cuiH sit nobis dalus , possit dici noster , ut Spiritus sanclus.

Hic ([uaeritur, utrum et Filius, cum sit nobis datus, dieatur vel possit dici 7iosler. Ad quod dicimus, quia" Filius dicitur noster panis , noster redcmptor el huiusmodi; sed non dicitur noster Filius, quia Filius dicitur relative tantum ad eum qui genuit. Et ideo noster Filius non potest dici, sed Patris tantum. In eo autem quod dicitur dattts, et ad eum qui dedit, et ad eos quibus datus est, refertur, ut'° Spiritus sanctus; qui etiam cum in Scriptura, ut praedietum est, dicatur spiritus noster, vel spiritus tuus vel illius ut de Moyse et Elia dictum est, nusquam tamen in Scriptura occurrit ita dici: Spiritus sanctus noster vel tuus vel illius, sed spiritus nostei' vel tuus vel illius, quia Spirilus sanctus eo dicitur, quo donum, et utrumque relative dicitur ad Patrem et ad " Filium , et hoc sempiterna relatione. Si tamen aliquando dicitur donum nostrum, accipitur donum pro donato vel dato. Cuin vero donum accipitur eo modo, quo Spiritus sanclus, donum tantum '^ Patris et Filii dicitur, non hominis; ila et Filius sub hac appellatione non potest dici noster, ut dicatur Filius no- ster, sicut nec dicitur Spiritus sanctus noster; et lamen de Filio dicitur panis noster, et de Spiritu spiritus noster. Ille noster panis, quia nos reflcit nobis datus; iste noster spiritus, quia nobis inspiratur a Patre et Filio, et in nobis spirat, sicut vult. Unde Augustinus in quinto libro de Trinitate" ait: « Quod de Patre uatum est ad Patrem solum refertur, cum dicitur Filius; et ideo Filius Palris esl, et non noster. Dicimus tamen et panem nostrum da nobis, sicut dicimus, spirilum nostrum ».

Cap. VI.

Utrum Spiritus sanctus ad se ipsum referatur.

Post haec quaeritur, ulrimi Spiritus sanctus ad se ipsum referatur: hoc enim videtur ex praediclis posse probari. Si enim quod datur refertur ad eum qui dat, el ad eum cui datur, et Spiritus sanctus datur a se ipso, ut praedictum est, ergo refertur ad se ipsum. Huius quaestionis delerminationem in posterum differimus, donec tractemus de his quae relative dicuntur de Deo ex tempore'*, in quibus datum et doiuUum eontinentur.

cl eXiam editiones Conmientatoium , ut Bonav. , liie dub. i, S. Thomas in expositione textus.

distinctione intendit agere. Dividitur autem haec pars in quatuor partes secundum quatuor quaestiones, quas niovet.

In prima quaerit et determinat, utrum Spiritus sanctus sit donum . in quo ^ alia dona do- nantui'.

In secunda quaerit, utrum Spiritus sanctus sit eadem ratione datum et donum, ibi: Praeterea diligenter considerandum est, cum Spiritus sanctus dicatur donum et daium.

In tertia quaerit", cum non solum Spiritus sanctus . sed etiam Rlius sit datus . quare non dicitur Filius noster, sicut Spiritus noster, ibi: Hic quaeritur, utrum Filius , cum sit nobis dalus etc.

In qnarta et ultima quaerit, cum Spiritus san-

ctus sit donum relative, quomodo possit a se dari; si eniin a se donatur', videtur Spiritus sanctus ad se relative dici, et hoc facit ibi: Post haec quaeritur , utrum Spiritus sanctus ad sc ipsum re- feratur.

Ceteris partibus indivisis remaneiitibus , quia specialiter prosequitur quaestiones praedictas, media sive secunda pars, quae est de differentia doni vel ' dati, habet quatuor partes. in prima quaerit et determinat, quod non eadein ratione Spiritus sanctus dicitur donum et datum, quia donum est ab aeterno, sed datum ex tempore. In secunda vero contra hoc, scilicet quod Spiritus sanctus sit donum aeternaliter, obiicit, ibi: Sed quaeritur, cui donabilis, utrum Patri, vel Filio. In tertia vero, quia in solutione dixerat quoddam dubium, ideo incidenter raovet et determinat illud, ibi: Hic oritur quaestio, si Filiu^ nascendo etc. In quarta vero et ullima redit ad primam solutionem, ostendens, quod Spiritus sanctus aeternaliter donum est, quia eo ipso est donum, quo procedit a Patre et Filio % et hoc facit ibi: Ex praedictis patel, quod Spiritus sanctus sempiterne do- num est.

TR.\CTATIO QUAESTIONUM.

Supposito ex praecedentibus, quod Spirilus san- 1 Quurto, utrnm donum proprie conveniat Spi-

ctus sit donum et quod donetur, ad intelligentiam j ritui sancto.

huius partis sex quaeruntur. | Quinto, utrum donum sit proprietas Spiritus

Primo quaeritur, utrum Spiritus sanctus sit I sancti distinctiva.

donum, quo omnia alia dona donantur. | Sexto, utrum ratione donabilitatis dicatur Spi-

Secmrfo^ utrum Spiritus sanctus sit" donum vel ritus sanctus' noster.

ab aeterno, vel ex tempore. i

Terlio'', quid convenientius dicatur de Spiritu

sancto, donum scilicet, an datum. '

' In cod. B iidditur omma.

quaeritw.

ARTICULUS UNICUS.

De proprktcUe Spiritus mncii, qua est donmn.

QUAESTIO l.

Utrum Spirit/ufi sanclus sit donum , in quo onmiu aUa donu donanlnr

Cirra primum , quod Spiritus sanctus sit donuin, c|uo omnia alia dona' donantnr, ostenditur auctoritale et ratione.

1. Auctoritate sic: .\poslolus primae ad Corin- 'a-thios duodecimo-: Divinones gratiarum s\mt, idem autem Spiritu.s, qui dividit singulis , prout vult: et loquitur de donis non tantum gratiae gratum facientis, sed etiam qnae sunt gratis datae: ergo si per Spiritum sanctum dantur utraque, cum non sit alia differentia donorum , ipse est donum, in quo omnia alia dona donantur.

2. Item, Augustinus decimo quinto de Trinitate': « Per donum , quod est Spiritus sanctus, commune omnibus merabris Christi, propria quibusque dona dividuntur » .

3. Item , ratione ostenditur sic : Spiritus sanctus est primum donum ; sed omne posterius ad prius reducitur : ergo omne donum reducitur ad donum, quod est Spiritus sanctus: ergo in omnibus donis ratio donationis est per Spiritum sanctum: ergo etc.

4. [tem , omne donum, in quantum donum, ex amore datur, alioquin non habet rationem doni; sed « Spiritus sanctus est amor Patris et Filii » , ut dicit Augustinus, et habitum est supra^: ergo etc.

Contra: 1. Isidorus": « Multis indignis Spiritu - sancto dantur dona Spiritus sancti » : ergo contingit alia dona donari sine hoc: ergo non est donum, in qno omnia alia dona donantur.

2. Item, aliqua suiit dona, quae appropriantnr Filio, ut puta sunt iiia quae dantur ad illustrationem: inteliectus: ergo si loquamur appropriate, talia dona donantur" in Filio sive jier Filium, non dono, quod est Spiritus sanctus.

3. Item, Fihus datus est nobis, Isaiae nono': Paruulus natus est nolm, Filius datus estnobis:

ergo si datur per Spiritum sanclum, videlur quoii Spiritus sanctus aliquam auctoritalem vel influentiam habeat in Filium; hoc autem est falsum: ergo non omnia alia dona donantur per Spiritum sanctum.

4. Item, hoc ipsum* ostenditur per impossibile: esto quod intelligatur per impossibile, Spiritum sanctuin non esse, adhuc Pater et Filius intelliguntur , ut Liberales, alioquin inest eis liberalitas a Spiritu sancto, quod falsum est: ergo si intelliguntur liberales , ergo et donatores.

b. Iteni, si Spiritus sanctus est donuni, in quo alia dona donantur, ergo donum est doni et donationis ^ donatio: et si hoc, motus est raotus et re- lationis relatio, et hoc hahet Philosophus '° pro inconvenienti. Cum enim dependens non possit alterum terminare, erit ibi processus in infinituni.

c 0 N c L u s 1 0.

Ista loeiUio , si abiativm m quo sumitur in sensu concomitantiae , solummodo quoad dona gratuita vera est; si vero in sensii causalitatis , et quidem causae exemplaris, vera est quoad omnia dona.

Respondeo: Dicendum, quod cuin dicitur, quod Spiritus sanctus est donum , in quo orania alia dona donantur, ablativus iste potest accipi duphciter: vel Abiau.Ms ita, quod dicat concomitantiam, vel ita ", quod amp'""!^ d\ca.i causalitatem. Si dica_t concomitantiam , sic concinsio i. intelligendo universaliter , falsum est; quia est sensus, quod detur cum omnibus donis. Quaedam enim sunt dona, quae semper sunt cuni Spiritu sancto, ut caritas et sapientia: quaedam, quae'" nunquam sunt cum Spiritu sancto, ut timor servilis; quaedara.

' hii aliquibus coild. el Val. decsl hii<: et deiiiccps pluries iii hac piopositionc dotia.

" Vers. 4. et II, ubi Vulgata dkixkm loco qui dividit, — Paulo ante Vat. contra niss. et cd. I ei privio per Apostotmi dicentem pro Auctoritate sic : Apnstolus.

quod , si motus esset molus , statuendus cssel progressus in inflnitum , qui repugnat. Cfr. etiam I. Prior. c. 37. ( c. 33. ).

quo omiiia Dei dona donantur per exemplaritatis

causain.

I. .\d iilnd ergo" quod obiicitur prirao de Isisoiuiio o|i- doro, iain patet responsio, quod ipse loquitur de i.o»iioiom. ^^^^.^ gratiae gratis dalae, non gratum facientis.

-1. .\d illud quod obiicitur secundo, quod quaedam dona appropriantur Filio; dicendum, quod de donis est loqui dupliciter: aut ratione eius quod

subest, aut sub" ratione donatioiiis. Ratione eius quod subesl aliqua dona appropriantur Filio, ut sapientia et intelligentia , aliqua Spiritui sancto, ul caritas. Ratione vero donationis, omnia appropriantur Spiritui sancto ratione iam dicta", quia per ipsuni tanquam per primum donnm donantur alia.

3. Ad illnd quod obiicitur, quod Filius esl daliis, et non a Spiritu sancto; responderi potest, quod Filius est datus secundum humanam naturam, et boc fuil per araorem, loannis tertio": Sic Deus dilexil mundum, ul Filium suum unigenilum daret.

4. Ad illud quod obiicitur, quod, Spiritu sancto circuinscripto , adhuc m,anet ratio doni; dicendum, quod, circumscripto Spiritu sancto, est intelligere in Deo donorum causalitatein et subauctoritatem , sed non exemplaritatem donalionis sub ratione donationis, quia non intelligitur processus ainoris ; et hoc ultiino inodo dicitur proprie convenire Spiritui sancto.

5. Ad illud quod obiicitur, quod tunc est donum doni; dicendum, quod inolus non est motus, ut termini, similiter nec relationis relatio; taraen ut principii et' motus est raotus, quia motus est principiura niotus, et relatio relationis; et sic dicitur donum doni. Et qnia in causindo statur in prirao , cum sit primura donuni , non est abire in infinitum. Praeterea, donum in divinis verain hypostasim dicil.

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]