Bonaventure

DIST. XIX. P. I. ART. UNICUS QUAEST. I.

Et ad hoc intelligenclum notandum ', quod aequale et inaequale est propria passio consequens Acquaiiias quantitatem. Quantitas autem dicitur dupliciter: at <imM- propiie, scilicet quantitas molis, et iranslative, quantitas virtutis. Et quia illa ' est propria passio quantitatis, consequitur utramque quantitateni: ubi ergo est poiiere quantitatem virtutis, ibi est ponere aequalitatem vel inaequalitatem. Ilaec autem quantitas virtutis ponitur in spiritualibus et summe re- peritur in divinis , quia haec quantitas non repugnat simplicitati , sed consonat; similiter nec aequalitas consequens istam quantitatem. Et quia altera pars contradiclionis completior attribuenda est Deo, et aequalitas praeitinaequalitatem : ideo ponenda est aequa- litas in divinis; et concedendae sunt rationes ad hoc.

1. Ad illud ergo quod obiicitur in contrariura, ■ioioiio op- quod . ubi aequalitas, ibi divisibilitas: dicendum.

positornni. ^ - ^ ^

quod verum est de aequalitale, quae consequitur quantitatem molis.

2. Ad illud quod secundo obiicitur: ubi aequalitas, ibi quantitas; dicendum, quod verum estvel" secundum genus, vel secundura speciem; et quamvis nomen quantitatis non transferatur , transfertur tamem nomen speciei, ut inagnitudo^

3. Ad illud quod obiicitur: ubi aequalitas, ibi finitas; dicendum, quod aeciualitas in creaturis duo.Aequai.ias

' / importatdiiQ.

importat, scilicet conterminattonem ' et excessus privationem; primum est incompletionis ratione limitationis, secundum perfeclionis: ideo transfertur ratione secundi, non primi.

Posset tamen dici, quod infinitum, quod est Aiiasoimio. incomprehensibile, secundum veritatem est ab infinito comprehensibile , et ideo commensurabile infl- nito et est sibi flnitum ". Et ex hoc non sequitur : est commensurabile infinito, ergo flnitum ; immo magis infinitiim : et ' est ibi quid et simpliciter.

k. Ad illud quod obiicitur: ubi aequalitas, ibi diversitas: dicendum, quod est diversitas .mppositorum et diversitas formae '. Ad aequalitatem et si- militudinera requiritur diversitas suppositorum , non autem formae diversitas, sed unitas. Quod aiUem consequitur in inferioribus ad diversitatem suppositoruin numeratio fonnae vel quantitatis, hoc est im- perfectionis; et ideo totum, quod est perfectionis , transfertur in Deum. Non tamen est in suppositis proprie loquendo diversitas, sed .dislinctio '.

SOHOLIOK

I. Ex sententia communi hae tres communes' relationes identitatis, aequalitatis et simtitudinis correspondent Iiis tribus generibus : substantiae , quantUati et quatitati. Hanc doctrinam explicat Alex. Hal. (loc. infra cit.) : « In his inferioribus cx unitate in substantia causatur identitas, cx unitate in quantitate aequalitas, ex unitate in qualitate similitudo , unde identitas, aequa- litas, similitudo dicunt relationes fundatas super tria predicamenta. luxta istam similitudinem , quoniam est signillcare di- vinam siibstantiam ut essentiam et ut quantam et ut qiialem, est pouerc in divinis identitatem , aequalitatem et similitudinem. Sed quantitas in divinis transit in genus substantiae . et qualitas similiter, quia in divinis non est ponere nisi duo genera, scil. suhstantiae et ad aliquid. .\equalitas et similitudo dicunt relationes ut fundatas in substantia ». Insuper , sicut est duplcx quantitas, propria scilicet sive quanlitas molis , et impropria sive quantitas virtutis vel perfectionis (cfr. S. Thom., S. I.

q. 42. a. 1 . ad. 1 .) , ita etiam duplex distinguitur aequalitas, I quatenus consequitur utramque quantitatem » . Et sicut quantitas virtutis (quam S. Augustinus maluit nominare nomine ma- giiitudinis, quam nomine quantilatis, ne insipientes accipiant occasionem errandi, existimando in Deo esse quantitatem molis orbem replentem) nobilior est quantitate molis , ita nobilior est aequalitas fundata super quantitatem virtutis, quam quae fundatur super quantitatem molis. Diei ctiam potest , quod altera est aequalitas propiie dicta , altera vero improprie. Aequalitas proprie sumta est quaedam relatio praedicamentalis , fundata super unitate , quam res habent in gencro quantitatis. Aequalitas vero large sumla est relalio extra genus quantitatis et potesl fundari in quolibet ente, tam finito quam infinito, quatenus habet certum gradum in entibus. De Deo autem, qui est extra omne genus, relationes identitatis, aequalitatis ct similitudinis praedicantur lantum in sensu transcendentali.

' Unus altoj'quc cotle^ est.

G

raemittit ver-

quid et simpliciter ( cfr. Aristot. , I. Elench. c. -4. 5.); nt siquidem transitus a flnito sub aliquo respectu ad finitum simplici- ter. Nam' licet inflnitum obiectum ab inflnito intcllcctu comprehendatur eique sit commensurabile , propter hoc tamen dici non potest , ipsum esse finitum simpliciter , sed tantum secundum quid ; quia potentiae in ratione intelligendi inflnilae re- spondet solummodo obiectiim inflnitum in ratione intelligibilis.

QU.\ESriO II.

Utmm in dwiim sil summa aequalilm.

Seciiuilo ([ii;ielitiir, utriim in iliviiiis sit siinima aeqiialitas. El ciiiod sic, videtur hoc modo.

1. Siciit dicitur aJj Augustiuo in libro de Fide i.ad Petriim", «non dicitur aliquis inaior alio, nisi

aut quia praecedit aettite, aut quia excedit magniludine, aut quia superat potestate»: sed niliil horiim esl in divinis, ut probat Augnstinus et Magister^: ergo nihil est ibi inaequalitalis: ergo est il)i suinma aequalitas.

2. Item, non potest niaior aequahtas cogitari ^ •luam ubi uniim aequalur uni et nnuin phiribus et iiniim omnibus; sed in divinis tantus est Filius, quantus est Pater, et tantus Filius, quantus Pater et Spiritus sanctus, et tantus etiam *, quantus omnes tres: ergo etc.

3. Itein, unitas in quantitate, sicut dictum est ^ liicit aequalitatem: ergo ubi summa unitas, ibi siimma aequalitas; sed hoc est in divinis: ergo etc.

4. Ilem, status non est nisi in summo; sed status est in illa aequalitate per reductionein oinniuin ad ipsam: ergo etc.

Contra: I. Augustinus in libro octoginta trium • Quaestionum ° : «Si omnia essent aequalia, non essent oninia » : ergo omnimoda aequalitas tollit per- fectionem '. Si ergo nihil ponendum in Deo, quod repugnat perfectioni, in divinis personis non est omnimoda aequalitas.

2. Item, maior est aequalitas, cjuae attenditur secundum quantitatem eontinuam et discretam, quam '

' Cap. I. 11. i, ubi haec propositio ad Trinitatoni applicata , non ut gcncralis , sicut hic exhibelur, invenitur. Vide lit. Magislri , c. I .

^ Ilic c. I. seqq. , in cpiiljus eliani Augustini probaliones lopcries.

3. Item, inalor est aequalitas, quae altenditur secundum potentiam et sapientiam et bonitatem, quam quae '" secundimi sapientiam et potentiam tantum; sed in divinis non est aequalitas secundum bonitatem: ergo non est ibi summa aequalitas. Probatio minoris: bonum est diffusivum sui "; sed ma- gis diffundit se Filius quam Spiritus sanctus, quia producil sibi aequalem. et eliam Pater quam Fihus: ergo etc-

Quaeritur ergo, quare Augustinus non ostendit aequalitatem in '^ sapientia et bonitate? et iterum,quare non ex parte loci , sicut magnitudinis et etiam aliarura differentiarum quantitatis ? Quod xum non faciat , non videtur assignare omnimodam aequalitatem, sed solum in parte "; aut si oninimodam osten- dil, insufficienter procedit.

Summa esl divinarum personarum acqualitas in aeternitate quoad originem, in magnitudine quoad omnia quae habeni in .se, in potentia quoad effectus.

Respondeo: Dicendum, quod in divinis est sum- 1 ma aequahtas, et summa etiam assignatur ab Augu-

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]