Bonaventure

DIST. XIX. P. 11. ART. UiMCUS OUAEST. IV.

■). Item, idem el diversum siifficienter dlviduiit ens': ergo omne quod est ad alterum com- paratum, aut est idera specie, aut diversum; aut idem numero , aut diversum. Ergo Pater, comparatus Filio% aut est idem numero, aut diuersus.Si idem; sed quandocumque aliqua duo sunt eadem numero , unum vere praedicatur de altero: ergo possum dicere: Pater est Filius, quod est^ contra fidem. Si diversus numero: ergo in divinis cadit diversitas secundum numeruni.

Sed contra : 1 . Ambrosius super secundam Epi- Fandameuia.stolam ad Corintliios , et Magister recitat inlittera^: « Ibi vere unitas , ubi nulla diversitas » : ergo non est ibi diversitas secundum numerum, cum sit aliqua diversitas, scilicet diversitas secundum nu- Tuerum.

2. Item, Boethius in libro de Trinitate capitulo secundo: «Nulla est in Deo diversitas, nulla ex diversitate piuralitas, nulia ex accidentibus multitudo » : ergo nec differentia " secundum numerum.

3. Item, diversitas secundum numerum solum venit ex parte materiae; unde dicit Philosophus", quod «omnino materia numerabiliter est»; sed in divinis non cadit materia aliqua: ergo nec diversitas secundum numerum.

4. Item, quaecumque differunt numero, numerant' omnia quae sunt in se ipsis, saltem omnia quae sunt ibi ex parte formalis principii. Hoc palet, (juia enim Petrus et Paulus sunt duo, ideo duo homines> duo animalia, duo alba, et sic de singulis: ergo si Pater et Filius* sunt numero differentes, ergo habent duas naturas, et duas essentias: ergo sunt duo dii, quod est contra catholicam fidem.

o. Item, quaecumque differunt numero, sUnt separabilia imaginatione vel intellectu-; sed Pater et Filius nullo modo sunt separabiles, nec re' nec intellectu, in divinis, quia una persona est in alia et e converso: ergo nec ditferunt numero.

(). Item, quod non est multiplicabile nec multiplicatum est unumnumero; sed divina natura non est multiplicabilis nec multiplicata : ergo est unum numero "; sed quaecumque sunt ununi numero, non

possunt differre numero: ergo si essentia vel natura divina ceteras complectitur personas, impossibile est, quod personae numero differant.

c 0 N C I. V S I 0.

In divinis non est poiieiidu dilferentia secunduin numerum, licet personw ininierent.ur.

Kespondeo : Dicenduni , quod in diviois non est concius ponere differentiam secundum numerum. Et huius pSiis!" ratio sumi potest et a posteriori et a priori.

A posteriori: quoniam omnia quae differunt natio ; numero, consequitur ista passio, quae est numerus; "*'"" numerus autem est aggregatio multitudinis , in qua plus est in toto quam in singulis partium ". Haec autem aggregatio est ex his solum, quae habent unitatem limitatam, quae plus est cum alio quam per se ipsam. Limitatio autem venit per additionem. Additio autem perducit ad compositionem cum materia, quae facit esse hic et nunc , et tantum et non plus; et ita non est diversitas secundum numerum nisi in his, in quibus est distinctio per additionem et compositionem et materiam. Et '^ haec distinctio non cadit in Deo, ideo nec diversitas secundum numerum.

Alia ratio est a priori: quia in quolibet, quod Rauo a intelligimus ut completum , intelligimus sub ista du- ''"°"' phci conditione, scilicet per modum quo est et quad est; et unitas quidem sive identitas secundum speciem vel genus venit " a parte eius quod est quo, secundum divefsos status sive completionem maiorem et minorem. Unitas vero, vel diversitas secundum nunierum venit a parte ipsius quod est secundum esse, sive prout est in supposito '^ individuo. Sic autem ista duo coniuncta sunt in onmibus, quod numerato ipso quod est, necesse est , numerari ipsum quo est. Cum ergo in omnibus, quae differunt numero, numeretur ipsum quod est, necesse est, quod multi- plicetur in illis ipsum quo est.

Et '" quia ad diversitatem secundum numerum concurrit diversitas ipsius quo est et quod est et qui

' Vide supra pag. lOi nota S.

quod tanien exhibetur in ceteris codd. et ed. I.

" Communis deflnitio numeri, sumta cx Aristoicle , IV. Phys. text. 133. (c. ult.); V. Metaph. text. II. et 20, ac X. Metaph. texl. 21. (IV. c. 6. et IS. ac IX. c. 6.), haec est: iNumerus est multitudo mensurata per unum. Vel ex Boelhio , I. de Arithmetica, c. 3: Numerus est unitatum collectio , vel quantittitis acervus ex unitatibus profusus (cfr. eliam de Trin. c.

quamvis non inultiplicabile. ita ipsum quod est. Unde

Coneiiisio 3. possumus diccie . ([uod plnralitas pcrsonarum medium tenet inter idem nuuiero et dirersum. Quam- vis enim ipsum quod est non numeretur, numeratur tamen ipse qui est; unde sunt ibi plures qui. 1. Et hoc vult dicere Damascenus, cum dicit: soijjjwoi)- « Numei'o. non natura diilerunt hypostases». Per hanc enim additionem: non natura, ipse contraxit differenliam secnnduin lunuerum sive distraxit a propria ratione '. riide ifise dicit primo libro capitulo octavo: « Oportet scire, quod aliud esl dif- lerre re, aliud ratione. In omnibus creaturis hypostasum divisio re consideratur, communitas vero ratione; in summa vero et supersubstantiali Trinitate est e conversn » . Unde cum diversitas secundum numerum faciat sive notet diversitatem in re et natura , proprie loquendo , nisi nomen diversitatis secundum numerum distrahatur ad distinctionem sup-

Noiandnm. positorum, uou est concedenduni , quod sit ibi diversitas secundum numerum , sed secundum numerum ' per.mmrum sive hypostasum. Et hoc vult dicere

Damascenus, quando dicit, quod hypostases differunt numero, non, inquam, numero, qui dicat" diversitatem in re et natura, sed qui dicat differenliam in proprietatibus et relationihus , natura semi)er nianente unica et indivisa. Ex hoc patet illud Damasceni.

2. Ad illud quod secundo obiicitur , quod numero differunt ea quae numerantur; dicendum, quod verum est, quod ° eo modo diflerunl, quo numerantur; sed non nuinerantur nisi quantum ad personas; et ita non diflerunt nisi numero hypostasum et proprietate.

3. Ad illud quod obiicitur, quod quae differunt re etc; distinguendum est in hoc nomine re'', quia^. potest dicere naturam sive essentiam , et potest dicere personam. Si •dicat essentiam et naturam, verum est; si pcrsonam, falsum est, et non habet locum illa divisio.

4. Ad illud quod obiicitur, quod unitas numero respicit identitatem suppositi; dicendum, quod si suppositum dicatur ipsum quod est , tunc habet veritatem. Si aulem dicatur ipse qui est sive persona, non habet veritatem nisi in his, in quibus differt quo est et quod est. Unde proprie loquendo, diversitas secundum numerum sequitur ipsum quod est; et ideo ' in divinis non habet locum.

5. Ad illud quod obiicitur ° , quod idem et diversum sufQcienter dividunt ens, ergo idem numero, vel diversum; dicendum, quod illud verum est in ente , quod natum est numerari , sicut '° ens creatum ; sed in ente increato hoc deficit. Unde Hilarius de Trinitate ": « Deum ex Deo natum nec eundem nativitas nec ahud esse permittit » : et ita, sicut prae- dictum est, tenet medium inter idem numero et diversum.

SCHOLIOK

I. Cuni liiles iipplicel nLmieros miiim cl Ires ad (Jivina, et mimerus videeitur noii [■onveniro cuni aequalilate, S. Doctor apte agit hic ile numcro praecisc sub hoc respeclu, sive quomodo numerus admilli possil in divinis , quin dcrogetur sunimae divinae aequalilati. Plura de ratione numcri in divinis dicentur infra d. 2{. a. 2. Cum Jlagister in hac re opinionem sustinueril communilcr reprobalam , multum illa aelate de ratione nu-

nieri in divinis est disputatum. Unde Alex. llal. inlegTam de hac materia scripsit quaestionem, septem nicmbra compleclenteni, in qua diffuse exponit quae S. Bonav. hic brevi com- pendio exliibet.

II. Duplici conclusione quacstio rcsolvitur. Primo respondetur cum Magislro, quod in divinis non csl dilTerentia secun- dum numerum. Haec solutio inlelligilur de mimero proprie ct

inlra incipit, addito ergo, a vcrbis Cum ergo in divinis , quae lcclio ct in se incongrua est et contra antiquiores codd. ncc non ed. I.

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]