Bonaventure

DIST. XXI. ART. I. QllAEST. I.

TRACTATIO QUAESTIONUM.

Ad intelligentiam huius partis est hic quaestio de dictionibus exclusivis. Et circa hoc principaliter quaeruntur ' duo.

Primo quaeritur, utrum dictio exclusiva in divinis vere addalur termino substantiali.

Secundo, utrum vere addatur tennino relativo. Et quantum ad primum quaeruntur duo: Primo ^: utrum dictio exclusiva vere addatur termino substantiali a parte subiecti.

SecuMlo , si vere addatur " a parle praedicati.

ARTICULUS 1.

De dictionibus exclusivis additis termino substantiali.

QUAESTIO I.

Utrum vere d.icalur: solus Deus est Pater.

Quod autem vere * addalur huic termino Deiis a parte subiecti, ostenditur hoc modo: Deus habet aliquid proprium: sed pioprium est quod inest soli °: ergo etc. Et quia constat, quod exclusio vere additur termino substantiali respectu praedicati essen- lialis, unde bene dicitur: solus Deus creat ; quaeritur, utrum vere addatur ei respectu praedicati proprii sive^ termini relativi, utrum scilicet vere dicatur: solus Deus est Pater. Et quod sic, videtur :

1. Per suam expositionem, quae est: sohM Deus esl Paler , id est non alius quam Deus est Pater': ergo solus Deus est Pater. Et quod sit ista eius expositio, hoc habetur et a communi usu et a Philo- sopho', qui dicit, quod «solus idem est quod ?ioh cumalio». ,

2. Item, hoc" videtur a convertibih, quoniam istae duae convertuntur: nihil praeter Petrum currit, ergo solus Petrus currit: ergo et istae duae: nihil praeter Deum est Pater, ei. soius Deus est Pater. Sed prima est vera, quia haec est falsa: nihil est Pater, et non habet instantiam nisi in Deo": ergo etc.

3. Item , a quocumque removetur quod est in

plus, removetur quod est in minus^^; sed esse Deum est in plus quam esse Patrem: ergo a quocumque removetur Deus, et Pater. Sed quaecumque sic sehabent, quod a quocumque removetur unum, et alterum, unum praecise praedicatur de altero, nec habet instantiam : ergo Pater praecise praedicatur de Deo; sed si praecise, ergo cum exclusione: ergo etc.

Contra: 1. Terminus accidentalis imphcat rem Ad opposisuam circa suum subiectum — ut patet, cum dici- '^" tur: homo albus currit, circa hunc terminum homo implicatur albedo — ergo similiter cum dicitur : solus Deus esl Pater, circa Deum implicatur solitudo. Sed Hilarius^' dicit, quod «Deus non est solitarius confitendus»: ergo etc. Et ratio ista concludit, quod ■ non possit vere addi nec cum praedicato proprio nec communi.

2. Item, ostenditur, quod non possit vere addi respectu praedlcati communis, ut cum dicitur: solus Deus creat. Hoc enim nomen Deus de se habet suppositionem quasi indefmitam respectu personarum ", ergo reddit locutionem veram pro aliquo; sed pro quolibet est falsa — haec enim estfalsa: solus

quam iicg;ilioncm. El sic . cum aliqnod praedicatuin ct siilistaiiti:ile cl personale praecise dicatur'^ concinsio». de noiiiiiic snlist;intiali. sic vere dicilur in divinis et respeclu |ir;iedicati siihsluuliulis , ul cum dicitur:

solus Deus ereat, et respectu '• pcrsonalis, ut cum dicitur: solus Deus est Pater.

I. Ad illud ergo quod ohiicitur de alho, ipiod ponit rein suain circa subslautivum; dicendum, quod iion est siinile, secundum quod hoc nomen .loius tenetur syiicategorematice; quia albHs est dispositio subiecti ahsoluta. unde absolute ponit reni siiam circ;i. terminum, sed solus ratione negatioiiis non ;ihsolute; et ideo non ponit solitudinem, scd pr;iccisi(iiiciii.

± \d illnd quod obiicitur secnndo, (piod tcrminus substantialis dehet reddere lociilliiiirin crriinr pro aliqua persona; dicendum, qnod lcnninus, cui additur exchisio, respectum habet ad prucdica/um, et respectum habet ad exclusionem ; et licet respectu praedicati possit habere suppositionem joe?'so- •nalem, ut cum dicitur: solus homo currit; tainen regula est apud sophistas', qiiod per comparatio- "eg^ijj nem ad dictionem exclusivam talis terminus habet suppositionem sinipticeni, unde nullo modo licet descendere. Et hoc est quod dicitur in libro de Regulis fidei \ quod dictio exclusiva facit exclusionem quantum ad genus rei, iion quantum ad rem generis, quia ratione forinae coinmunis, quae est genus rei, non ratione suppositi, quod est res generis.

3. \d illud quod obiicitur ultimo, quod couversa est falsa; dicendum, quod illa non est sua con- versa; quia ista: solus Deus est Pater, habet intellectum allirmativae, sciiicet Deus est Pater, et haec convertitur simpliciter; el habet rationem '" negativae huius: nuUus ahus a Deo est Pater, et haec similiter convertitur simpliciter ; sed haec non est sua con- versa: nuUus alius a Patre est Deus, sed haec: nihil quod est Pater, est aliud a Deo. Idem enim, quod subiiciebatur in priina, debet praedicari in secunda; et sic patet illud.

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]