Bonaventure

DIST. XXIII. ART. II. QUAEST. I.

euim res malciiales in se subsistunt quani spiriluales , per se loquendo. Unde naturae intellectivao dicuntur et sunt cminenti modo fomae subfistentes. De persona cfr. infra d. 2S. per totam.

II. Circa differenliam et sufficieiitiam quatuor nominum, de quibus agitur in corp., tres atfcruntur opiniones, quae omnes ab eodem fundamenlo procedunt, scilicet ab illa distinctione inter commmiicabite (commune) et incommunicabile (proprium); scd in ulteriore explicatione vias aliquatenus diversas tenent, ut exponilur in textu. Omnes Ires opinioncs S. Doctor reputat ex aliqiia parte deficientes (• habent calumniam »). Conti-a primam opinionem ipse urget hano rationem , quod tlieo- logi cum S. loan. Damasceno hypostasim et personam eodem sensu accipiunt; contra secundam, quod abutatur nominc es-

sentiae et fttciat refeire ad creaturas, cum sil « absolulissimum»; quae ralio confirmatur a S. Tlioni. (S. I. q. 59. a. 2. in corp.) ; contra tertiam duas affcrt rationcs , quarum prima habet aliquam difTicuItatem. Vidctur enim S. Docfor negare, quod substantia accipi possit in concieto, quod lamen alibi (a. 2. q. 2.) cum S. Thoma clare docet dicendo, personam posse nominari subslantiam. Fortasse solum usum loqucndi pro argumento adduxit; unde etiam slalim aliam addidit rationem. — Denique propriam suam opinionem ogregie explanat, consenlicntibus Alexandro et S. Thoma.

III. Alex. Hal., S. p. I. q. i9. m. ] ; q. oT. m. I. 2. — S. Thom. , hic a. I ; S. I. q. 29. a. 2. — Richard. a Med. , hic a. I. q. 3. — .Egid. U., hic q. 2. collater. 3. — Hcnr. Gand., S. a. 68. q. 3; n. i. a. 33. q. I. — Dionys. Carth., hic q. 2.

ARTICULUS 11.

De nunieratione qiiatuor nomtnum.

Consequenter secundo loco ' est quaestio de numeratione nominum praedictorum; et supposito quod numeretur hoc nomen persona , quaeritur circa hoc :

Primo utrum in divinis numeretur hoc nomen suhstantia.

Secundo quaeritur, si numeretur essentia. Tertio, si hoc nomen Deus, utrum scilicet catholice possimus dicere plures deos.

QUAESTIO I.

Utrum plures siibslantiae in divinis dici possint.

Argg. prc

Quod autem numeretur hoc nomen substantia, ostenditur sic.

1. Hilarius de Synodis'': « Sunt quidem tria per substantiam, sed unum per consonantiam ».

2. Item, Anselmus in flne Monologii^: «.\ptius tres dicuntur substantiae ».

3. Item, Boethius in libro de Duabus naturis et una persona Christi * : « Dicimus unam essentiam et tres substantias » .

4. Item , hoc ipsum videtur ratione, quia substantia est medium inter essentiam et personam; sed medium sapit naturam extremorum '^: ergo pari ratione, qua dicitur una substantia ab unitate essentiae, poterit dici plures a pluralitate personarum.

b. Item, omnis numerus ad substantiam reducitur originaliter — nunquam enim accidentia vel pro- prietates numerantur nisi per substantiam ^ — sed

actus numerantur et pluraliter dicuntur in divinis: ergo necesse est ponere numerum secundum substantiam. Quod autem pluraliter dicantur, patet; dicitur enim: Pater et Filius et Spiritus sanctus creant.

6. Item, idem est relativum substantiae, sicut talis et qualis qualitatis; sed haec est falsa: Pater est idem cum Filio, quia dicit Hilarius ' , quod non possumus dicere Deura eundem : ergo necesse est, quod cadat distinctio in substantia; ergo si propter distinctionem personaruiu dicimus plures personas, ergo et plures substantias.

Conti^a: 1. Nihil magis dicitur secundum sul> Argg. stantiam quam hoc nomen substantia: ergo si no-tlra.''"' mina substantialia dicuntur singulariter de omnibus, sicut patet ex regula Augustini supra posita^, patet etc.

3. Item, Augustinus ^ dicit: « quod idem est Deo subsistere et esse » ; ergo cum unum sit esse, unum est subsistere: ergo sicul ab uno esse dicitur una essentia vel e converso, ita et ab uno subsislere debet dici una substanli.a sive subsistentia.

k. itein , Hieronymus ad Damasum Papam ^ : « Quis unquam nisi ore sacrilego tres substantias praedicaverit » ?

c 0 N c L u s 1 0.

Sabstantia et subsislentia , ut dicunt essentiam, non plurificantiir: si accipiwntur i.n sensu hypostaseos , in phirali dicnntvr.

Respondeo: Dicendum, quod tam substantiae

Disiinciio. quam subsistentiae nomen dupliciter accipitur in di-

vinis, quia quodlibet istorum habet in se intellectum

uctus et praepositionis. Potest ergo dici substantia ,

quasi per se stans, \e\* sub alio sive sub proprie-

concinsio 1. tatB. Primo modo una tantum est sive non numeratur, quia unum est ibi quod est. Alio modo, prout

concinsio 2. dicit respectum ad proprietatem ^ , numeratur sive pluriflcatur. Primo modo tantum valet quantum nsiosis, secundo modo tantum valet quantum hypostasis. Omnino eodem modo distinguitur hoc nomen Subsistentia ', et secundum alterum intellectum aequipollet nsiosi, secundum alterum hypostasi; et secun- dum alterum plurificatur , secundura allerum vero

Et qnia substantia dicitur dupiiciter et sul)si-

stentia, ideo venit diversitas modi loquendi inter

doctores. Nam Tallius et ipse Boetliius' dicunl. quod Ii

su.bsistentia aequipollet usiosi, et ideo dicit Boethius,

eam non pkuificari; sed subslantiam dicunt aequi-

pollere hypostasi, et ideo dicit Boethius, eam pUiri-

ficari, et secundum hunc modum loquitnr Hilarins ,

Anselmus el Boetliius. Sed Hieronymus et Auguttinus

volunt, quod substantia aequipolleat usiosi, et ideo

dicunt eam non phu'iflcari; sed* subsistenlia hypo-

stasi, et ideo dicunt eam pluriflcari. Ex his patet

responsio ad utramque partem.

Patet etiam, quare Graeci non transtulernnt ..... . <

nomen prosopon, sicut Latmi, quia oportuit nos*

transferre nomen personae propter ambiguitatem; et

ideo mahiit Ecclesia " respondere tres personas

quam tres substantias sive subsistentias.

Tanien ad argumentum quod facit, quod substan- ^^''^'||':«,-j,J-

tia tenet medium; dicendum ,quod sui3Stantia,prouttiv'a.'' "'""

aequipollet"' hypostasi,,plus se tenet cum persona,

et ideo numeratur, sicut persona, sive ])luiificatur;

prout autem aequipoUet usiosi , plus se tenet cum es-

sentia, et ideo nec numeratur nec pluriflcatur, sieut

nec essentia. Omnes autem illae rationes et " prae- .\ii aiia pr»

' anirmativa.

cedentes et sequentes loquuntur de suhstantia , prout aequipollet hypostasi sive supposito, et hoc modo pluriflcatur.

Rationes autem ad oppositam partem currunt Adaisg. secundum aliam acceptionem huius nominis sub- cm. stantia. Similiter iudicandum '- de hoc nomine subsistentia. Sed quoniam auctoritas Augustini et mos utentium nomen illud, substantia scilicet, accipit magis in illa acceptione , in qua dicit ipsum quod est sive usiosim sive ipsum commune : ideo coramuniter non recipitur, ut dicaiitur tres substantiae in divinis.

SCHOLIOK

1. Cum leimini substantia cl subsisUntia composili sinl ex praepositione sub et ^erbo stare sive sistere, duplicem sensuiii ex elymologia habere possunt, sive ut dicit S. Bonav.

(hic in corp.) habent o in se intellectum actus et praepositionis ». Unde factum est, ut SS. Patres his vocabulis, priusquam consuetudine ecclcsiastica determinatum scnsuni acceperant, in du-

quac tamen in aliis mss. ct ed. I exhibentur ; e conlra paulo

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]