Bonaventure

DIST. IX. ART. UNICUS QUAEST. IV.

4. Item, Pater caret principio et caret initio: ergo qua ratione communicat Filio non habere initium, eadem ratione communicat ei non habere prin- cipium; aut si non hoc, nec illud.

Generatio in divini.s est aeterna propter summam generantis fecunditatem et summam geniti aequalitatem et utriusque simmam actualitatem.

Respondeo: Dicendum, quod generatio Filii est

conciusio aeterna tum r 3.tione gene^-antis , tum ratione geniti:

ratione generantis propter summam et perfectam

fecunditatem , ratione geniti propter summam et

perfectam aequahtatem; quarum utraque conditio tol-

lit, ne Fihus sit posterius ' Patre, sicut visum est

Ratios. in opponendo. Alia ratio est propter summam in

, utroque actualitatem , in qua non distat actus a po-

tentia, nec posse antecedit esse.

1. Ad illud quod obiicitur, quod corruptio ponit soiiiuoop-terminum fmalem; dicendum, quod corruptio semper positoram. jj^jj. yj^pjgtiougff, gj nriutationem, et ita conversionem

entis in non esse; et ideo ponit terminum fmalem. Sed generatio aliquando dicit mutationem % ut in creaturis, et sic ponit terminum initialem; sed in divinis non dicit mutationem ex non ente, sed emanationem ab ente.

2. Ad ilhid quod obiicitnr, quod essentia nihil producit nisi ex tempore; dicendum, quod sicut persona producit aliam personam, sic essentia aliam

essenliam. Aliam autem essentiam ' ex se ipsa nori producit, cum ipsa sit immultiphcabilis, nec ex alia, quia similiter esset quaerere, unde producit illam aliam; et sic necesse esl in productione prinia creaturae, quod producal ex nihilo; et omne sic produ- ctum habet esse post non esse, et ita initium. Persona aulem non de nihilo producit personam; et ideo non facit de non ente ens, et ideo nullum ponit initium talis produclio.

3. Ad illud quod obiicitur, quod Filius habet principium essendi; dicendum, quod principium dici- . . . tur duphciter^ scilicet originale ei initiale. Secun- cipium. dum quod principium dicitur originaliter, sic Filius

tam quantum ad esse, quam quantum ad durationem habet principium, quia utrumque habet ab alio. Si autem principium dicatur iniiium =, sic dico, quod nec habet principium essendi necdurandi. Primum principium non aufert rationem aeterni, secundum vero sic.

4. Ad illud quod obiicitur " ultimo, quare Pater communicat Filio carentiam initii , non principii ; patet iam responsio: quia temporale et aeternum de necessitate differunt per essentiam, principium et principiatum non sic; ideo non est simile de hoc et illo. Quia ergo quod habet initium est temporale, quod' caret est aeternuni; ideo cum Pater et Filius sint unius essentiae, patet etc. Rursum, cum habere principium et non habere dicant* diflerentiam personae, et haec est inter Patrem et Filiunx; ideo sicut Pater non communicat Filio personam , sed tantum naturam sive essenii^m, sic comraunicavit ei non habere initium, sed non communicavit non habere principium.

C H 0 L 1 0 N.

I. Conclusio est de fide , deflnita in Nicaeno contra Arianos. — Rationes pro conclusione in responsione breviter allatae explicantur argumento I. et 2. in fundam. — Quoad aeternitatem cfr. infra d. 31. a. 1. q. 3. et IV. Sent. d. 3. p. II. a. 3. q. 1. ad 1 ; I. Sent. d. 40. a. 2. q. I. ad 4 ; d. 41. a. 2. q. I. ad 4.

II. Quoad conclusionem : Scot. , hic et Report. q. unic. —

S. Thom. , hic q. 2. a. 1 ; S. I. q. 42. a. 2 ; S. c. Gent. IV. c. 1 1 . — B. Albert. , hic a. S. 6. 7. — Petr. a Tar. , hic q. 3. a. I. — Richard. a Med., hic a. 2. q. 1. — ^gid. R., hic 2. princ. q. I. — Henr. Gand. , S. a. 38. q. 1. n. 22. 23. — Durand. , hic q. 2. — Dionys. Carth. , de hac et seq. hic q. unic. — Biel , hic q. 3.

QUAESTIO IV.

Utrum generaUo Filii terminata sit.

Quarto et ultimo quaeritur, utrum generatio Filii sit terminata. Et quod sic, videtur.

I. Augustinus in libro octoginta trium Quaestio-

num

Qui semper nascitur nunquam esl natus, Argg. pro ac per hoc nunquam est fllius». Nullus ergo permaUTa.*"^' generationem dicendus est filius, quousque generatio

' Ed. I posterior.

quod pro ntituram ponal creaturam. Mox cod. R prodMce,ei loco prodncit.

3. Item, nobilius est esse generatuni quam ^enerari, quia generari est via ad generatum esse, et non e converso; sed quod nobilius est Deo est attribuendum: ergo magis debet ei attribui generatum esse quam generari: ergo generatio Filii dicilur in terminatione.

4. Item , in ' generatione, quae semper est in generando, semper aliquid vel aliquis producitur; sed non producitur id quod productum est, secundum id quod est productum: ergo oportet, vel quod iteretur, vel quod succedat generatum in tali genera- tione; sed in Filio Dei nec est successio nec" iteratio: ergo nec continua generatio : ergo Filii Dei generatio est terminata.

Contra: 1. Damascenus ': « Deus, infmite et sine Argg. pro tempore ens, infmite et inquiescibiliter generat » : tira. "^^ ergo generatio nunquam terminatur.

2. Item, ratione videtur hoc idem posse monstrari. Aeternum non habet se aliter nunc quam prius, sed semper omnino uniformiter: ergo si semper Pater aprincipio^ generat, adhnc generat; alioquin aliter se haberet nunc quam prius , et ita generatio aeterna mutarelur.

3. Item , simplex " et infmitum caret omni termino; sed generatio Filii est simplex et infmita: ergo generatio Filii caret omni termino. Quod sit inflnita, patet, quia Filius est infmitus, et iterum ipsa generatio est aeterna, et aeternum est duratione in- finitum.

4. Item, perfectior est potentia semper actui coniuncta, quam quae non semper: ergo perfectior

est fecundilas semper acfui generationis coniuncta, maxinic cnm recundilas generandi non perdatur, sed perliciiiliii": si crgo in Deo est fecunditas perfecta, sempcr ciljo geiicrat; sed non generat alium nisi Filium: ergo Filius semper generatur.

Generatio divina dicenda esl terminata, quatenus hoc vocabulum excludit imperfectionem, interminata vero, quatems exeludit durationem.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam no- Trjie tandum, quod quaedam sunt, in quibus idem estiia. esse et factuni esse, differt tamen fieri et esse, ut sunt illa, quorum esse est permanens nec dependet omnino a principio producente', immo habent rationem subsistendi aliquam intra se, sive per principia propria sive subiecti, ut substantiae et accidentia innata. Quaedam sunt, in quibus differt esse et factum esse, idem tamen est fieri et esse, ut sunt suc- cessiva, quorum esse dependet omnino a principio pr(.>ducente existente in sua actualitate , ut sunt motus et mutationes. Quaedam sunt, in quibus est idem fieri et esse et factum esse, ut sunt ilia, quae habent esse permanens et totaliter dependent a principio producente, existente in sua actualitate per eundem modum, per quem in principio ', non tantum iu se, sed etiam respectu producti, ita quod consimilis modus actualitatis attendatur quantum ad utrumque; et talia sunt influentiae sive corporales sive spirituales. Unde Augustinus octavo super Genesim ad litteram " dicit, quod lumen seniper nascitur et, dum nascitur, est, unde aer semper est illuminatus et semper illuminatur. Similiter omnino dicit " de lumine spiri- tuali, quod est gratia.

Si igitur Filius Dei habet esse permanentissimum

est enim nasci , aliiad natuni esse. Ac per Iioc nunquam Filius , si nunquam natus. — Mox cod. 1 Nunquam pro Nullus , et cod. S enim pro ergo.

quoque et principium et passionem et fluxum et sine ullo congrsssu gignit, ac nec iniiium nec flnem habet incomprehen-

quod fecit ; sed potius sicut aer praesente lumine non factus est lucidus , sed flt , quia si faetus esset , non autem fleret , eliani absente lumine lucidus maneret; sic homo Deo sibi praesente illuminatur, absente autem continuo tenebratur.

English

[Translation pending]

Notes

[Notes pending]